Những tờ 'giấy thông hành' cho 300 tấn lợn bệnh đi qua nhiều khâu kiểm soát như thế nào? | VTV24

Key Concepts

• Giấy chứng nhận kiểm dịch (Quarantine Certificate): Văn bản pháp lý xác nhận động vật đủ điều kiện vận chuyển và không mắc bệnh.
• Dịch tả lợn châu Phi (ASF): Bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên lợn, cần tiêu hủy theo quy định.
• Lở mồm long móng (FMD): Bệnh truyền nhiễm cần kiểm soát nghiêm ngặt.
• Kiểm soát từ gốc: Quản lý dịch bệnh tại hộ chăn nuôi trước khi vận chuyển.
• Sách nhiễu/Vụ lợi: Hành vi cán bộ thú y lợi dụng chức vụ để nhận tiền hối lộ.

1. Thực trạng gian lận trong kiểm dịch động vật

Nội dung phản ánh tình trạng "hợp thức hóa" lợn bệnh, lợn chết thông qua việc mua bán giấy kiểm dịch giả. Các cơ sở thu gom lợn không thực hiện quy trình kiểm dịch thực tế nhưng vẫn được cấp giấy chứng nhận xác nhận lợn đã tiêm phòng, xét nghiệm âm tính với dịch tả lợn châu Phi và lở mồm long móng.

• Cơ chế gian lận: Thương lái chỉ cần khai báo số lượng (ví dụ: 65 con) và đưa "phong bì" (khoảng 5 triệu đồng) cho cán bộ kiểm dịch là có thể vận chuyển lợn bệnh đi khắp nơi mà không qua bất kỳ khâu kiểm tra thực tế nào.
• Hậu quả: Lợn bệnh, lợn chết không được tiêu hủy theo quy định mà được đưa thẳng vào các lò giết mổ, gây nguy cơ lây lan dịch bệnh ra cộng đồng.

2. Quy trình kiểm soát tại lò mổ Vạn Phúc và lỗ hổng quản lý

Lò mổ Vạn Phúc (thuộc Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội) có quy trình kiểm soát gồm:

1. Kiểm tra giấy tờ: Xuất trình giấy chứng nhận kiểm dịch hoặc nguồn gốc xuất xứ.
2. Kiểm tra lâm sàng: Quan sát bên ngoài trước khi cho vào lò.
3. Kiểm tra sau giết mổ: Kiểm tra dấu vết bất thường trên thân thịt trước khi đóng dấu tiêu thụ.

Lỗ hổng: Quy trình này trở nên vô hiệu khi khâu kiểm dịch đầu vào bị buông lỏng. Cán bộ thú y tại lò mổ thừa nhận họ chỉ kiểm tra "qua loa" dựa trên vòng kẹp chì và giấy tờ, dù biết có khả năng giấy tờ là giả nhưng thiếu căn cứ xử lý.

3. Hành vi tiêu cực và vụ lợi của cán bộ thú y

Báo cáo chỉ ra sự thiếu trách nhiệm và hành vi trục lợi có hệ thống của một nhóm cán bộ thú y:

• Thu phí trái quy định:
  • Mỗi chuyến xe chở lợn nghi bệnh hoặc ốm lâu ngày (dưới 80kg) phải nộp từ 250.000đ đến 500.000đ.
  • Một số trường hợp phải chi từ 3 đến 4 triệu đồng để được thông chốt kiểm soát.
  • Các chủ lò mổ phải nộp "phí bảo kê" từ 5 đến 10 triệu đồng/tháng để không bị gây khó dễ.
• Động cơ: Lợi dụng quản lý nhà nước để sách nhiễu thương lái nhằm mục đích vụ lợi cá nhân.

4. Hệ quả đối với thị trường và sức khỏe cộng đồng

• Tuồn lợn bệnh ra thị trường: Do sự buông lỏng quản lý từ gốc (tại hộ chăn nuôi) và tại các trạm kiểm soát, lợn bệnh dễ dàng được đưa vào lò mổ.
• Giá cả bất thường: Doanh nghiệp Cường Phát thu mua lợn bệnh với giá 40.000đ/kg (chưa bằng một nửa giá lợn khỏe mạnh), sau đó đưa ra thị trường tiêu thụ.
• Kết quả xét nghiệm: Các mẫu thịt lợn tại cơ sở này đã được xác nhận dương tính với dịch tả lợn châu Phi.

5. Kết luận và nhận định

Khâu kiểm dịch là "chốt chặn" quyết định trong việc ngăn chặn dịch bệnh. Khi khâu này bị vô hiệu hóa bởi tham nhũng và sự thiếu trách nhiệm, toàn bộ hệ thống kiểm soát phía sau (tại lò mổ) trở nên vô nghĩa. Sự chủ quan và hám lợi của một bộ phận cán bộ thú y đã trực tiếp đẩy người tiêu dùng vào nguy cơ sử dụng thực phẩm nhiễm bệnh, đồng thời làm trầm trọng thêm tình hình dịch bệnh trong ngành chăn nuôi. Sự hối hận muộn màng của những người trong cuộc không thể bù đắp được những rủi ro sức khỏe đã gây ra cho cộng đồng.