Những trận chiến cuối cùng trong đời Napoléon | Trần Phan | Thế Giới

Key Concepts

• Chiến dịch xâm lược Nga (1812)
• Chiến tranh Liên minh thứ sáu (1813-1814)
• Chiến tranh Liên minh thứ bảy (1815)
• Trận Borodino
• Trận Leipzig
• Trận Waterloo
• Thoái vị và lưu đày của Napoleon (Elba, Saint Helena)
• Hệ thống phong tỏa lục địa
• Liên minh chống Pháp

Chiến dịch xâm lược Nga (1812)

• Nguyên nhân: Mâu thuẫn gia tăng giữa Pháp và Nga do Napoleon kết hôn với Mary Lise (Áo), thành lập công quốc Varava, bổ nhiệm Bernardot làm người thừa kế ngai vàng Thụy Điển, và Nga từ bỏ hệ thống phong tỏa lục địa. Việc Pháp sáp nhập công quốc Odenburg càng làm Sa Hoàng Alexander tức giận.
• Chuẩn bị: Napoleon huy động gần 690.000 quân (lớn nhất lịch sử châu Âu thời điểm đó), 1400 khẩu pháo, 30.000 lính pháo binh, 80.000 kỵ binh, và 180.000-200.000 ngựa. Nga huy động khoảng 700.000 quân chính quy và 223.000 dân quân, cùng 1372 khẩu pháo.
• Diễn biến:
  • Napoleon phát động chiến dịch ngày 22/6/1812.
  • Chiến lược của Nga (Buckley de Toil): Rút lui, tiêu thổ kháng chiến, phá hủy kho lương thực.
  • Quân Pháp gặp khó khăn về hậu cần, bệnh dịch, đào ngũ.
  • Trận Smallensk (16-18/8): Đối đầu lớn đầu tiên, quân Nga rút lui sau khi thành phố bị tấn công dữ dội.
  • Trận Valutino: Quân Nga cầm chân quân Pháp để lực lượng chính rút lui an toàn.
  • Sa hoàng Alexander thay Buckley bằng Kutuzov.
  • Trận Borodino (7/9): Trận đánh đẫm máu nhất thế kỷ 19. Pháp có 587 khẩu pháo, Nga có 640 khẩu pháo. Thương vong lớn cho cả hai bên (Pháp: 35.000-42.000, Nga: 37.000-53.000). Kutuzov rút lui để bảo toàn lực lượng.
  • Napoleon chiếm Mascova (14/9) nhưng thành phố bị đốt phá, Sa Hoàng không đàm phán.
  • Napoleon rút lui (19/10), chịu thiệt hại nặng nề do thiếu thốn, du kích Nga, và mùa đông khắc nghiệt.
  • Trận sông Berezina: Quân Pháp vất vả vượt sông để rút lui.
  • Napoleon rời quân về Paris (12/1812).
  • Kết quả: Thất bại hoàn toàn của Napoleon. Số người sống sót trở về Pháp không thống nhất (100.000, 70.000, hoặc dưới 20.000).

Chiến tranh Liên minh thứ sáu (1813-1814)

• Bối cảnh: Thất bại ở Nga khiến các nước châu Âu đối địch với Pháp thành lập Liên minh thứ sáu (Anh, Phổ, Nga, Áo).
• Phản ứng của Napoleon: Tổng động viên, huy động tân binh.
• Diễn biến:
  • Napoleon tiến về Leipzig.
  • Trận Lützen (2/5/1813): Pháp thắng nhưng chịu thương vong nặng nề.
  • Trận Dresden (26-27/8/1813): Thắng lợi lớn duy nhất của Napoleon trong chiến tranh này.
  • Trận Leipzig (16-19/10/1813): Trận chiến lớn nhất trước Thế chiến I. Liên quân có hơn 600.000 quân, Napoleon có gần 200.000 quân. Quân Pháp đại bại và phải rút lui.
  • Liên quân đưa ra đề xuất Frankfurt, Napoleon không chấp nhận.
  • Liên quân tấn công Pháp (1/1814).
  • Trận La Rothière (1/2/1814): Pháp thua.
  • Trận Arcis-sur-Aube (20-21/3/1814): Pháp thua.
  • Liên quân tiến vào Paris (29/3/1814).
  • Napoleon thoái vị (6/4/1814).

Lưu đày lần thứ nhất (Elba)

• Napoleon bị lưu đày ở Elba, được quyền cai trị hòn đảo với tư cách thân vương.
• Cuộc sống lưu đày bực bội, bị chia cắt khỏi gia đình, không nhận được trợ cấp, Josephine qua đời.
• Napoleon trốn khỏi Elba (26/2/1815).

Trở lại Pháp và Chiến tranh Liên minh thứ bảy (1815)

• Napoleon trở lại Pháp, thu phục quân đội, khôi phục đế quyền.
• Các nước châu Âu thành lập Liên minh thứ bảy và tuyên chiến với Pháp.
• Kế hoạch của Napoleon: Tấn công trước khi Liên minh kịp hợp binh, đánh bại quân Anh và Phổ.
• Diễn biến:
  • Quân Pháp vượt biên giới (15/6/1815).
  • Trận Quatre Bras (16/6/1815): Quân Anh giữ vững trận địa.
  • Trận Ligny (16/6/1815): Napoleon đánh bại quân Phổ.
  • Trận Waterloo (18/6/1815): Trận chiến cuối cùng của Napoleon.
    • Wellington chọn chiến lược phòng thủ.
    • Napoleon tấn công phủ đầu, nã pháo vào trung quân của Wellington.
    • Quân Phổ đến tiếp viện.
    • Napoleon tung đội cận vệ vào trận nhưng bị đánh tan.
    • Quân Pháp vỡ trận và tháo chạy.

Lưu đày lần thứ hai (Saint Helena) và qua đời

• Napoleon thoái vị lần hai (22/6/1815).
• Napoleon bị lưu đày ở Saint Helena, bị giám sát chặt chẽ.
• Napoleon qua đời ngày 5/5/1821 (chưa tròn 52 tuổi), có thể do ung thư dạ dày.

Kết luận

Video tóm tắt chặng đường cuối cùng trong sự nghiệp của Napoleon Bonaparte, từ chiến dịch xâm lược Nga đầy thảm họa đến thất bại cuối cùng tại Waterloo và cuộc sống lưu đày cô độc. Video nhấn mạnh những sai lầm chiến lược của Napoleon, sự trỗi dậy của các liên minh chống Pháp, và kết cục bi thảm của một trong những nhà quân sự vĩ đại nhất lịch sử.