Người dân nơm nớp lo sợ những tảng đá to rơi xuống nhà | VTV24

Key Concepts

• Nổ mìn (Blasting): Phương pháp khai thác đá truyền thống gây rung chấn mạnh.
• Chất nở (Expanding agent): Hóa chất dùng để phá đá thay cho thuốc nổ, gây ra sự giãn nở chậm và khó kiểm soát thời điểm đá rơi.
• Vành đai an toàn (Safety belt): Hệ thống rãnh/hố sâu đào dưới chân núi để chặn đá lăn.
• Rung chấn (Vibration): Tác động vật lý gây nứt vỡ kết cấu công trình nhà ở.

1. Sự cố đá lăn và ảnh hưởng đến đời sống dân cư

Vào ngày 11/12/2025, tại khu vực gần mỏ đá Gia Huệ, người dân đã ghi lại cảnh tượng đá tảng lăn từ trên núi xuống khu dân cư.

• Chi tiết sự cố: Bà Lành cho biết có hai hòn đá lớn lăn xuống, trong đó hòn gần nhà nhất có chu vi hơn 8m, hòn còn lại làm sập hơn 10 mét tường bao.
• Tâm lý người dân: Các hộ dân sống trong tình trạng lo âu, mất ngủ kéo dài nhiều tuần. Họ luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ, đặc biệt là vào ban đêm, vì lo sợ đá lăn bất ngờ do tác động của việc khai thác.

2. Tác động của hoạt động khai thác đến kết cấu nhà ở

Ông Cường, một hộ dân sống cách vị trí nổ mìn khoảng 200m, phản ánh tình trạng hư hỏng nhà cửa nghiêm trọng:

• Hiện trạng: Nhà mới xây 4 năm nhưng xuất hiện các vết nứt từ dạng "chân chim" phát triển thành các vết xé dài nhiều mét, rơi phào chỉ.
• Biểu hiện rung chấn: Mỗi khi có hoạt động khai thác, bát đĩa va chạm tạo tiếng kêu, kính cửa va đập, và cửa lùa phát ra âm thanh như có người dùng búa gõ trực tiếp.

3. Thay đổi phương pháp khai thác và hệ lụy

Mỏ đá Gia Huệ đã tạm dừng nổ mìn trong 3 tháng qua và chuyển sang sử dụng chất nở.

• Quy trình: Khoan lỗ, nhồi chất nở vào đá, sau vài tiếng đá tự vỡ và lăn xuống.
• Vấn đề phát sinh: Người dân cho rằng phương pháp này nguy hiểm hơn vì không thể dự đoán chính xác thời điểm đá lăn ("tự nó nở lúc nào, tự nó lăn lúc nào"). Điều này khiến người dân không thể chủ động phòng tránh như khi nổ mìn theo giờ cố định.

4. Biện pháp phòng ngừa và khó khăn trong quản lý

• Giải pháp của người dân: Tự đào các hố sâu dưới chân núi để chặn đá lăn. Thực tế cho thấy các hố này đã phát huy tác dụng ngăn chặn nhiều viên đá rơi vào khu dân cư.
• Phản ứng của chính quyền:
  • Đã tiếp nhận đơn thư phản ánh của 23 hộ dân.
  • Yêu cầu doanh nghiệp mở rộng và đào sâu rãnh quanh chân núi để tạo vành đai an toàn.
• Thách thức xác định trách nhiệm: Do trước công ty Gia Huệ (hoạt động từ tháng 1/2024) đã có hai đơn vị khác từng khai thác tại đây, nên việc xác định vết nứt nhà dân do đơn vị nào gây ra gặp nhiều khó khăn về mặt pháp lý và kỹ thuật.

5. Tình trạng hiện tại và kiến nghị

• Đình trệ: Công tác đào rãnh an toàn đang phải tạm dừng do người dân tại phố 10 yêu cầu dừng hoạt động này để đảm bảo an toàn giao thông và kết cấu hạ tầng.
• Mong muốn của người dân: Yêu cầu chính quyền sớm tổ chức buổi đối thoại trực tiếp giữa người dân và doanh nghiệp để thống nhất phương án hỗ trợ thiệt hại và đảm bảo an toàn lâu dài.

Tổng kết

Hoạt động khai thác đá tại mỏ Gia Huệ đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về an toàn tính mạng và tài sản cho người dân địa phương. Việc chuyển đổi từ nổ mìn sang dùng chất nở dù giảm bớt rung chấn tức thời nhưng lại tạo ra rủi ro khó kiểm soát về thời điểm đá lăn. Sự thiếu hụt trong việc xác định trách nhiệm lịch sử (do nhiều đơn vị khai thác cùng một vị trí) cùng với sự đình trệ trong các biện pháp phòng ngừa (đào rãnh) đang đẩy mâu thuẫn giữa người dân và doanh nghiệp lên cao, đòi hỏi sự can thiệp quyết liệt và minh bạch từ phía chính quyền địa phương.