Nghệ sĩ trẻ chủ động bảo vệ giá trị sáng tạo | Góc nhìn văn hóa | VTV24

Key Concepts:

• Bản quyền (Copyright): Quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm nghệ thuật, âm nhạc.
• Tác quyền (Authorship): Quyền của tác giả đối với tác phẩm của mình.
• Quyền liên quan (Related Rights): Quyền của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, tổ chức phát sóng.
• VCPMC (Trung tâm Bảo vệ Quyền Tác giả Âm nhạc Việt Nam): Tổ chức bảo vệ quyền tác giả âm nhạc tại Việt Nam.
• VTMC: Tổ chức hỗ trợ nghệ sĩ bảo vệ bản quyền khi biểu diễn trực tiếp.
• Nền tảng số (Digital Platforms): Các nền tảng trực tuyến như Spotify, YouTube, Apple Music.
• AI (Trí tuệ nhân tạo): Công nghệ mô phỏng trí tuệ con người.
• Đồng bộ hóa (Synchronization): Việc sử dụng âm nhạc trong các chương trình TV, phim ảnh.

1. Ý thức về bản quyền của nghệ sĩ trẻ Việt Nam

• Nghệ sĩ trẻ ngày càng ý thức rõ về tầm quan trọng của bản quyền trong bối cảnh công nghiệp văn hóa phát triển.
• Họ chủ động bảo vệ giá trị sáng tạo, coi đó là một phần không thể thiếu trong hành trình làm nghề chuyên nghiệp.
• Ví dụ: Nhóm Minh Tốc và Lam đăng ký bản quyền MV "Moonlight Series" từ năm 2019, trước khi phát hành chính thức.
• Nghệ sĩ trẻ tự đi đăng ký tác quyền thay vì chỉ dựa vào công ty quản lý hoặc nhà phát hành.

2. Các bước bảo vệ bản quyền

• Đăng ký bản quyền: Bước đầu tiên để xác lập quyền sở hữu trí tuệ.
• Giám sát và phát hiện vi phạm: Chủ động theo dõi việc sử dụng tác phẩm trên các nền tảng khác nhau.
• Xử lý vi phạm: Thông báo cho người hâm mộ, liên hệ với các bên liên quan để yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm.
• Hợp tác với các tổ chức bảo vệ bản quyền: VCPMC, VTMC hỗ trợ nghệ sĩ trong việc thu phí bản quyền và xử lý vi phạm.
• VTMC hỗ trợ nghệ sĩ khi có tác phẩm được diễn live trước khi phát hành, đảm bảo quyền lợi cho nghệ sĩ.

3. Bản quyền là nguồn thu nhập quan trọng

• Bản quyền tạo nguồn thu để nghệ sĩ tái đầu tư vào sản phẩm, sản xuất MV, tổ chức concert.
• VCPMC thu gần 400 tỷ đồng tiền sử dụng quyền tác giả âm nhạc trong năm ngoái, tăng hơn 14% so với năm 2023.
• Ví dụ: Nhóm X sử dụng tiền tác quyền để sản xuất MV và tổ chức tour diễn.
• Nguồn thu từ các nền tảng nghe nhạc số trả phí, đồng bộ hóa âm nhạc trong TV show, phim ảnh.
• Nghệ sĩ có thể kiếm tiền từ các nền tảng số quốc tế nhờ công cụ theo dõi trực tuyến.

4. Vai trò của các tổ chức và công ty hỗ trợ

• VCPMC: Thu và phân phối tiền bản quyền cho tác giả, nhạc sĩ.
• Các công ty phát hành nhạc: Đưa nhạc lên các nền tảng số, quảng bá âm nhạc, bảo vệ bản quyền.
• Nghệ sĩ cần trang bị kiến thức về bản quyền hoặc thuê chuyên gia pháp lý khi hợp tác với các công ty này.

5. Kinh nghiệm quốc tế và vấn đề AI

• Tại các quốc gia có ngành công nghiệp văn hóa phát triển, bản quyền là yếu tố cốt lõi.
• Taylor Swift kiếm hàng chục triệu đô la từ bản quyền âm nhạc trên Spotify, Apple Music, YouTube.
• Liên minh châu Âu yêu cầu hệ thống AI phải minh bạch dữ liệu huấn luyện, phạt nặng nếu vi phạm bản quyền.
• Hiệp hội bản quyền âm nhạc Hàn Quốc cấm tác phẩm AI đăng ký bản quyền.
• Cần có khung pháp lý để bảo vệ quyền của nghệ sĩ trong bối cảnh AI có thể mô phỏng giọng hát, phong cách.

6. Tín hiệu tích cực tại Việt Nam

• Ý thức về bản quyền đang chuyển biến rõ rệt trong cộng đồng sáng tạo Việt Nam.
• Nghệ sĩ trẻ chủ động học hỏi để bảo vệ thành quả lao động trí tuệ.
• Bản quyền là điều kiện tiên quyết để nghệ sĩ tồn tại và phát triển trong bối cảnh hội nhập và số hóa.
• Hành trình bảo vệ chất xám cũng là hành trình khẳng định bản sắc và giá trị của văn hóa Việt Nam.

7. Số liệu thống kê

• VCPMC thu gần 400 tỷ đồng tiền sử dụng quyền tác giả âm nhạc trong năm ngoái, tăng hơn 14% so với năm 2023.
• Trong 3 tháng đầu năm nay, VCPMC thu về 85 tỷ đồng tiền tác quyền, mức cao nhất trong một quý kể từ khi thành lập.
• Một nhạc sĩ nhận được hơn 1 tỷ đồng chỉ từ tiền bản quyền âm nhạc.
• Taylor Swift vượt mốc 100 triệu lượt nghe mỗi tháng trên Spotify, thu về hàng chục triệu đô la Mỹ từ bản quyền.

8. Kết luận

Bản quyền đóng vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của nền âm nhạc Việt Nam. Ý thức bảo vệ bản quyền ngày càng được nâng cao trong giới nghệ sĩ trẻ, kết hợp với sự hỗ trợ từ các tổ chức và công ty chuyên nghiệp, tạo ra một hệ sinh thái âm nhạc lành mạnh và giàu tiềm năng. Tuy nhiên, cần có những điều chỉnh pháp lý kịp thời để đối phó với những thách thức mới do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người sáng tạo.