Năng suất lao động của Việt Nam quá thấp dù thuộc nhóm 34 nền kinh tế lớn nhất thế giới | VTV24

Tóm tắt Nội dung Video "Vấn Đề Hôm Nay: Tương Lai Cho Thế Hệ Vươn Mình"

Key Concepts:

• Năng suất lao động thấp
• Già hóa dân số
• Chất lượng nguồn nhân lực
• Chuyển đổi cơ cấu kinh tế
• STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics)
• Dân số vàng
• Dự báo thị trường lao động
• Chính sách đặc thù cho thanh niên

1. Thực trạng và Bối cảnh:

• Việt Nam là một trong 34 nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng năng suất lao động còn thấp, chỉ bằng 1/10 Singapore và 1/3 Malaysia.
• Tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, đặt ra thách thức về nguồn lao động.
• Chiều cao trung bình của người Việt thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực.
• Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh vai trò của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, đồng thời chỉ ra những thách thức về thể lực và trí lực của thanh niên Việt Nam.
• Chiều cao trung bình nam giới Việt Nam (2020): 1,68m; nữ giới: 1,56m, thấp hơn Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản.
• Tuổi thọ trung bình: 74,5 năm, thấp hơn 5-10 năm so với Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức.
• Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi: 19,6%, cao hơn nhiều so với các nước phát triển.

2. Phân tích Năng Suất Lao Động:

• Năng suất lao động Việt Nam (2022): 2.400 đô la Mỹ (theo ngang giá sức mua), kém xa nhiều nước trong khu vực.
• Đứng thứ 117/131 quốc gia và vùng lãnh thổ được thống kê.
• Gần nhất với Philippines, kém xa Nhật Bản, Hàn Quốc, chỉ bằng 1/3 Malaysia và 1/10 Singapore.
• Nguyên nhân năng suất lao động thấp (Tiến sĩ Phạm Ngọc Toàn):
  • Các ngành sản xuất nằm ở phân khúc thấp trong chuỗi giá trị toàn cầu.
  • Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động từ khu vực năng suất thấp sang cao còn chậm.
  • Tỷ lệ lao động trong khu vực nông nghiệp còn cao (26,9%).
  • Chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế, tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp (khoảng 28%).
• Giào cản:
  • Cơ cấu thị trường lao động: Tỷ lệ lao động phi chính thức lớn (64,6%).
  • Mất cân đối giữa cung và cầu về nguồn nhân lực theo cấp trình độ và kỹ năng.
• Năm 2024, năng suất lao động tăng 5,88%, cao hơn mục tiêu Quốc hội (4,5-5,5%).

3. Ví dụ Ngành Dệt May và Da Giày:

• Năng suất tăng nhưng lợi nhuận và thu nhập của người lao động thấp.
• Công nhân may sản xuất 33 áo/ngày (trước kia 18 áo/ngày).
• Ngành dệt may nằm ở công đoạn gia công, lắp ráp (chi phí thấp nhất trong chuỗi giá trị).
• Giá trị sản xuất theo giờ của Việt Nam (2020): 6,4 đô la Mỹ, so với Thái Lan (14,8 đô la Mỹ) và Singapore (68,5 đô la Mỹ).

4. Thể Lực và Giáo Dục Đào Tạo:

• Nhận định về thể lực và giáo dục đào tạo thấp là đúng.
• Tỷ lệ thanh niên học các ngành STEM thấp (27-30%), so với Hàn Quốc, Ma (trên 50%).
• Thiếu hụt về kỹ năng công nghệ trong bối cảnh chuyển đổi số.
• Năng suất tăng trong ngành dệt may chủ yếu do đầu tư công nghệ, chưa phải do năng suất của người lao động.
• Lao động tập trung ở vị trí công việc giản đơn, năng suất thấp.

5. Kinh Nghiệm Quốc Tế và Giải Pháp:

• Các nước ưu tiên giáo dục toàn diện, tăng cường thể chất, phát huy văn hóa dân tộc, và phát triển công nghệ cao.
• Định hướng nghề nghiệp từ bậc phổ thông, dự đoán xu hướng phát triển khoa học công nghệ và nhu cầu lao động.
• Đổi mới công nghệ, cải tiến quản lý, nâng cao trình độ người lao động.
• Chủ động trong thiết kế sản phẩm, chuỗi cung ứng, và phân phối xuất khẩu.
• Giải pháp cho doanh nghiệp khoa học công nghệ (Tiến sĩ Phạm Ngọc Toàn):
  • Thành lập trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo (ví dụ: Đà Nẵng).
  • Hỗ trợ tài chính và chính sách ưu đãi về thuế.
  • Phát triển nguồn nhân lực toàn diện (thể lực, tâm lực, trí lực).
  • Chuyên đề truyền thông hướng thanh niên tới mục tiêu phát triển kinh tế xã hội.
  • Đào tạo phải gắn với nhu cầu của doanh nghiệp.

6. Già Hóa Dân Số và Dân Số Vàng:

• Việt Nam bước vào thời kỳ dân số vàng từ 2007, dự kiến kết thúc vào 2036.
• Dự kiến đến 2036, tỷ lệ người cao tuổi đạt 20%, Việt Nam bước vào giai đoạn dân số già.
• Cần tăng năng suất lao động cá nhân để bù đắp cho quy mô dân số giảm.

7. Giải Pháp cho Thanh Niên:

• Chính sách cụ thể khuyến khích học các khối ngành STEM (hỗ trợ chi phí học tập, cơ hội kết nối thị trường lao động).
• Chuyên đề truyền thông định hướng thanh niên về trách nhiệm với xã hội.
• Công tác dự báo thị trường lao động quan trọng để định hướng nghề nghiệp.

8. Kết luận:

• Đầu tư cho con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, là ưu tiên chiến lược để nâng cao năng suất lao động.
• Nâng cao năng suất lao động phải bắt đầu từ giáo dục, hình thành trí tuệ, tri thức và năng lực cạnh tranh.
• Chính sách thu hút nhân tài trẻ từ nước ngoài trở về là yếu tố then chốt để xây dựng đội ngũ tinh hoa.