Nắng nóng cực đoan đe dọa hệ thống nông lương toàn cầu | VTV24

Key Concepts

• Nắng nóng cực đoan (Extreme Heat): Hiện tượng thời tiết với nhiệt độ tăng cao bất thường, kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và con người.
• Hệ thống nông lương (Agri-food systems): Chuỗi các hoạt động từ sản xuất, chế biến đến phân phối thực phẩm.
• Sát thủ thầm lặng (Silent killer): Cách gọi ẩn dụ về tác động nguy hiểm, khó nhận biết ngay lập tức của nắng nóng đối với sức khỏe người lao động.
• Thích ứng nông nghiệp (Agricultural adaptation): Các biện pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giúp nông nghiệp tồn tại và phát triển trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt.

1. Tác động của nắng nóng cực đoan đến hệ thống nông lương

Báo cáo chung từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) nhấn mạnh rằng nắng nóng cực đoan đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh lương thực và sinh kế của hơn 1 tỷ người trên toàn cầu. Trong 50 năm qua, các chỉ số về tần suất, cường độ và thời gian của các đợt nắng nóng đã gia tăng đột biến, gây ra những hệ lụy tiêu cực cho cảnh quan nông nghiệp.

2. Ảnh hưởng đến cây trồng và thủy sản

• Cây trồng chủ lực: Năng suất bị sụt giảm đáng kể khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng 30°C. Đây là ngưỡng nhiệt độ tới hạn gây stress nhiệt cho nhiều loại cây lương thực quan trọng.
• Hệ sinh thái đại dương: Năm ngoái, 91% diện tích đại dương toàn cầu đã phải hứng chịu ít nhất một đợt nắng nóng. Điều này dẫn đến nguy cơ chết hàng loạt đối với nhiều loài cá, đe dọa trực tiếp đến ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản.

3. Tác động đến lao động nông nghiệp

Nắng nóng được ví như "sát thủ thầm lặng" đối với người lao động trực tiếp ngoài trời:

• Số liệu thống kê: Thế giới mất khoảng 500 tỷ giờ làm việc mỗi năm do nắng nóng gay gắt.
• Khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề: Nam Á, phía Nam sa mạc Sahara (Châu Phi), Trung Mỹ và Nam Mỹ là những nơi ghi nhận số ngày nhiệt độ quá cao (không thể làm việc ngoài trời) lên tới 250 ngày/năm.

4. Giải pháp và chiến lược ứng phó

Để giảm thiểu tác động của nhiệt độ cao, báo cáo kêu gọi triển khai khẩn cấp các nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý:

• Lai tạo giống: Phát triển các giống cây trồng có khả năng chịu nhiệt tốt hơn.
• Điều chỉnh mùa vụ: Thay đổi lịch gieo trồng để tránh các giai đoạn nắng nóng cao điểm.
• Quản lý trang trại: Cải thiện các phương thức quản lý nông nghiệp nhằm tối ưu hóa khả năng chống chịu của hệ thống sản xuất trước biến đổi khí hậu.

Tổng kết

Báo cáo của FAO và WMO đưa ra một thông điệp cảnh báo mạnh mẽ về sự gián đoạn của hệ thống nông lương toàn cầu do nắng nóng cực đoan. Với việc hơn 1 tỷ người bị đe dọa về sinh kế và sức khỏe, cùng con số 500 tỷ giờ làm việc bị mất mỗi năm, việc chuyển đổi sang các phương thức canh tác thích ứng (lai tạo giống, điều chỉnh lịch vụ) không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp bách để đảm bảo an ninh lương thực trong tương lai.