Nam Bộ cao điểm mùa khô, đề phòng xâm nhập mặn | VTV24

Key Concepts

• Xâm nhập mặn (Saltwater intrusion): The movement of saltwater into freshwater sources, impacting agriculture and daily life.
• Dòng chảy sông Mê Công (Mekong River flow): The volume of water flowing through the Mekong River, crucial for the Cửu Long Delta.
• Cao điểm mùa khô (Peak dry season): The period of lowest river flow and highest salinity intrusion.
• Cống ngăn mặn (Salinity control sluices): Structures used to prevent saltwater from entering freshwater canals and fields.
• Chuyên canh cây ăn trái (Specialized fruit cultivation): Focusing agricultural production on fruit trees.
• Phương án 681 (Plan 681): A provincial-level plan for salinity intrusion prevention in Đồng Tháp province.

Tình hình xâm nhập mặn và ứng phó tại miền Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (Salinity Intrusion Situation and Response in the Southeast and Mekong Delta)

Hiện tại, khu vực miền Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long đang trải qua giai đoạn cao điểm mùa khô, dẫn đến việc dòng chảy trên các sông giảm dần, ảnh hưởng đến nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân. Dự báo từ nay đến đầu tháng 5, dòng chảy sông Mê Công về Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục giảm, đồng thời xâm nhập mặn sẽ gia tăng, đặc biệt trong các kỳ triều cường.

Mức độ xâm nhập mặn năm 2024 (Salinity Intrusion Levels in 2024)

Mức độ xâm nhập mặn năm nay được đánh giá tương đương với trung bình các năm trước, với cao điểm vào tháng 3. Cụ thể:

• Cửa sông Cửu Long: Từ ngày 19 đến 23 tháng 3, độ mặn 4 g/l có thể xâm nhập sâu 42-55 km, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.
• Cửa sông Vàm Cỏ Cái Lớn: Trong các giai đoạn từ 01-06/3, 19-23/3, 30/3-04/4 và 18-21/4, độ mặn 4 g/l có thể xâm nhập sâu 65-70 km từ cửa biển.

Tỉnh Đồng Tháp và các giải pháp ứng phó (Đồng Tháp Province and Response Solutions)

Tỉnh Đồng Tháp, với diện tích vườn cây ăn trái lớn nhất cả nước, đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn do phần lớn cây trồng đều chịu mặn kém. Để ứng phó, ngành chức năng và nhà vườn đang triển khai nhiều giải pháp, trong đó bảo vệ vườn cây ăn trái được xem là nhiệm vụ then chốt.

Mô hình chuyên canh và kinh nghiệm từ năm 2020 (Specialized Cultivation Model and Lessons from 2020)

Khu vực hạ lưu sông Tiền, thuộc dự án Đông Tây Bà Rài, đã hình thành các vùng chuyên canh cây ăn trái khoảng 3500 ha với các loại cây như sapô, bưởi, sầu riêng. Rút kinh nghiệm từ đợt hạn mặn lịch sử năm 2020 tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhà vườn đã chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó linh hoạt, bao gồm việc đào sâu và dự trữ nước trong mương. Một nhà vườn chia sẻ: “Mương này thì lấy thêm một lớp sâu xuống rồi dự trữ nước là đủ rồi. Đó hai ba hai năm nay hai ba năm nay á là dự trữ nước đủ tưới bởi vì là cây lúc nào cũng có tái sum hết chứ không có không có đức đoạn như mấy năm về trước.”

Phương án 681 và công tác theo dõi độ mặn (Plan 681 and Salinity Monitoring)

Tại xã Kim Sơn, địa phương đã triển khai Phương án 681 của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp, phối hợp với ngành nông nghiệp để cập nhật thông tin vận hành hai cống ngăn mặn, nạo vét 30 tuyến kênh, nhằm bảo vệ 1600 ha cây ăn trái. Ủy ban nhân dân xã cũng thực hiện theo dõi độ mặn trên các kênh và mật độ nước để kịp thời thông báo cho người dân. Một đại diện Ủy ban nhân dân xã nhấn mạnh: “Ủy ban dân xã thì cũng đã thực hiện theo dõi cái độ mặn trên các cái tiếng kênh rồi bên cạnh đó thì cũng theo dõi cái mật độ nước rồi xâm nhập mặn vào các cái kênh nội đồng để kịp thời thông báo cho người dân để đảm bảo cái vùng cây ăn trái để không ảnh hưởng.”

Vai trò của cống ngăn mặn và tuyên truyền vận động (Role of Salinity Control Sluices and Advocacy)

Việc kiểm soát xâm nhập mặn phụ thuộc vào hoạt động của hai cống Gò Cát và cống Bảo Định. Chính quyền địa phương đã tuyên truyền và vận động người dân tái nạo vét mương và bơm nước vào ruộng trong mùa khô.

Mục tiêu phòng chống hạn mặn năm 2025-2026 (Salinity Intrusion Prevention Targets for 2025-2026)

Tỉnh Đồng Tháp đặt mục tiêu phòng chống hạn mặn an toàn cho 104.646 ha cây ăn trái trong mùa khô 2025-2026, trên tổng diện tích 134.000 ha, thông qua các giải pháp như kiểm soát nguồn nước linh hoạt, khai thông dòng chảy và tăng cường trữ nước tại chỗ.

Synthesis/Conclusion

Tình hình xâm nhập mặn tại miền Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự chủ động ứng phó từ các cấp chính quyền và người dân. Tỉnh Đồng Tháp đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng (cống ngăn mặn, nạo vét kênh) đến việc tuyên truyền, vận động người dân thực hiện các biện pháp tự bảo vệ vườn cây. Kinh nghiệm từ đợt hạn mặn năm 2020 và việc áp dụng các mô hình chuyên canh, kết hợp với trữ nước tại chỗ, là những yếu tố quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do xâm nhập mặn gây ra.