Mong manh bảo vật quốc gia: Khi "Ngai vàng triều Nguyễn" bị xâm hại | VTV24

Tóm tắt Video về Vụ Việc Ngai Vàng Triều Nguyễn và Công Tác Bảo Vệ Di Sản

Key Concepts:

• Ngai vàng triều Nguyễn (bảo vật quốc gia)
• Điện Thái Hòa (di tích cố đô Huế, di sản văn hóa thế giới UNESCO)
• Bảo vệ di sản văn hóa
• Luật Di sản văn hóa
• Đầu tư cho bảo tồn di sản
• Đào tạo lực lượng bảo vệ chuyên nghiệp
• Công nghệ giám sát và an ninh
• Nghệ thuật trưng bày di sản

1. Vụ Việc Ngai Vàng Triều Nguyễn Bị Xâm Phạm:

• Sự kiện: Khách tham quan (Hồ Văn Phương Tâm) vượt rào, ngồi lên ngai vàng triều Nguyễn tại điện Thái Hòa và bẻ gãy tay ngai.
• Thời gian: Trưa ngày 24 tháng 5.
• Địa điểm: Điện Thái Hòa, Đại Nội Huế.
• Hành vi: Tâm có biểu hiện bất thường, la hét, chửi bới trước khi phá hoại ngai vàng.
• Phản ứng: Lực lượng bảo vệ di tích dụ Tâm ra khỏi khu vực ngai vàng rồi khống chế bắt giữ.
• Hậu quả: Ngai vàng bị gãy thành nhiều khúc.
• Phản ứng của chính quyền: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu kiểm điểm, rút kinh nghiệm và đề xuất biện pháp bảo quản trước ngày 1 tháng 6.
• Giá trị của ngai vàng: Biểu tượng quyền lực tối cao của triều Nguyễn trong 143 năm, được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2015.

2. Đánh Giá về Công Tác Bảo Vệ và Phản Ứng của Lực Lượng Bảo Vệ:

• Giải trình của lực lượng bảo vệ: Sợ Tâm phá phách đồ đạc xung quanh nên thận trọng, mất 15 phút để dụ ra.
• Đánh giá của Tiến sĩ Phạm Quốc Quân: Giải thích "hơi hồn nhiên", thiếu kịch bản ứng phó với tình huống.
• Vấn đề: Thiếu tính chuyên nghiệp của đội bảo vệ, cần trang bị đầy đủ hơn (kể cả cho tình huống xấu nhất) và có khả năng liên thông với các lực lượng hỗ trợ.
• Trang bị hiện tại: Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế có camera giám sát, quy chế bảo vệ, túc trực thường xuyên.
• Vấn đề cốt lõi: Công nghệ chỉ là một phần, quan trọng là đào tạo đội ngũ bảo vệ chuyên nghiệp.

3. Thực Trạng Đào Tạo Lực Lượng Bảo Vệ Di Sản:

• Hạn chế: Đội ngũ bảo vệ tại các bảo tàng, di tích còn nhiều hạn chế về đào tạo, đặc biệt là đáp ứng yêu cầu hiện nay.
• Sự chênh lệch: Các di tích lớn có phòng bảo vệ, di tích nhỏ chỉ có 2-3 người.
• Kết luận: Cần quan tâm hơn nữa đến việc đào tạo đội ngũ bảo vệ chuyên nghiệp.

4. Các Vụ Việc Xâm Hại Di Sản Khác:

• Thống kê: Cả nước có hơn 4 triệu hiện vật, 327 bảo vật quốc gia.
• Giá trị của bảo vật quốc gia: Không chỉ vật chất mà còn lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, bản sắc dân tộc.
• Vụ việc 1: Lăng vua Lê Túc Tông (Thanh Hóa) bị người nước ngoài đào bới, phá vỡ bia đá (bia được công nhận là bảo vật quốc gia từ năm 2020).
• Vụ việc 2: Cháy chùa Phổ Quang (Phú Thọ) gây hư hỏng nghiêm trọng cho bệ đá hoa sen (bảo vật quốc gia từ năm 2021).
• Vụ việc 3: Tranh "Vườn Xuân Trung Nam Bắc" của Nguyễn Gia Trí bị hư hại nặng do người không có kinh nghiệm bảo tồn dùng chất tẩy rửa mạnh.

5. Khó Khăn Trong Thực Thi Quy Định Bảo Vệ Bảo Vật Quốc Gia:

• Quy định: Luật Di sản có quy định riêng về bảo vật quốc gia, phải được bảo quản ở chế độ đặc biệt.
• Khó khăn:
  • Đầu tư: Chi phí đầu tư cho thiết bị bảo quản, trưng bày (tủ kính) rất lớn (700 triệu - 1 tỷ đồng), vượt quá ngân sách của nhiều bảo tàng, di tích.
  • Rủi ro và nguy cơ: Các di tích ngoài trời (lăng mộ, chùa chiền) dễ gặp rủi ro.
  • Chuyên môn: Cần chuyên nghiệp trong bảo quản các hiện vật nhạy cảm (đồ gỗ).
  • Tính đồng bộ: Không phải di tích nào cũng phù hợp để đặt tủ kính, cần bảo vệ nghiêm ngặt bằng sức người và công nghệ.

6. So Sánh Với Quốc Tế và Giải Pháp Cho Việt Nam:

• Thế giới: Bảo vệ hiện vật là lĩnh vực bài bản, kết hợp khoa học, công nghệ, chuyên môn bảo tồn và an ninh.
  • Pháp: Bức họa Mona Lisa được bảo vệ bằng nhiều lớp an ninh, nhân viên an ninh được huấn luyện về kỹ thuật và tâm lý học hành vi.
  • Trung Quốc: Tử Cấm Thành trang bị hàng ngàn camera, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi hành vi bất thường của khách tham quan.
• Việt Nam:
  • Khó khăn: So sánh với các nước phát triển là khập khiễng.
  • Giải pháp:
    • Đầu tư cho con người: Đào tạo đội ngũ chuyên nghiệp.
    • Đầu tư thiết bị, máy móc: Đảm bảo an toàn cho hiện vật.
    • Nghệ thuật trưng bày: Vừa đảm bảo an toàn, vừa tạo sức hấp dẫn cho du khách.

7. Kết Luận:

• Vụ việc ngai vàng triều Nguyễn là hồi chuông báo động về lỗ hổng trong công tác quản lý, bảo vệ di sản.
• Cần nhanh chóng rà soát, hoàn thiện thể chế, đầu tư đúng mức cho công tác bảo tồn.
• Hoạt động bảo tồn cần chủ động, chuyên nghiệp, bài bản hơn.
• Không phải di sản nào khi bị hư hại cũng có thể phục hồi, có những mảnh ký ức có nguy cơ mất đi mãi mãi.