Lựa chọn nhà đầu tư Đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam | Vấn đề hôm nay | VTV24

Key Concepts

• Đường sắt tốc độ cao Bắc Nam: A strategic national infrastructure project in Vietnam.
• Nhà đầu tư: Investors in the project.
• Nhà thầu: Contractors for the project.
• Đối tác công tư (PPP): Public-Private Partnership, a form of investment.
• Đầu tư công: Public investment.
• Đầu tư nhân: Private investment.
• Năng lực tài chính: Financial capacity.
• Năng lực quản lý dự án: Project management capacity.
• Năng lực công nghệ: Technological capacity.
• Năng lực thi công: Construction capacity.
• Minh bạch: Transparency.
• Công tâm: Impartiality.
• Khách quan: Objectivity.
• Lợi ích quốc gia dân tộc: National interest.
• FIDIC: International Federation of Consulting Engineers, often used for contract language in large projects.

Dự án Đường sắt Tốc độ cao Bắc Nam: Tham vấn Doanh nghiệp và Lựa chọn Nhà đầu tư

1. Tầm quan trọng và Mục tiêu của Dự án

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc Nam được nhấn mạnh là một dự án hạ tầng chiến lược quốc gia, có quy mô lớn và hàm lượng công nghệ cao. Mục tiêu chính là đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên hết, mở ra một ngành công nghiệp đường sắt hiện đại và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Dự án này được kỳ vọng sẽ là khởi đầu cho một kỷ nguyên đổi mới, đặc biệt là đối với ngành xây dựng, khi gần 50% trong tổng vốn đầu tư ước tính sẽ dành cho công việc xây dựng.

2. Quy trình Tham vấn và Đánh giá Doanh nghiệp

Chính phủ, thông qua Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, đã chủ trì cuộc họp tham vấn các doanh nghiệp và bộ ngành liên quan. Buổi làm việc này nhằm:

• Lắng nghe trực tiếp: Các dự định và giải pháp tham gia của doanh nghiệp.
• Đánh giá thực chất: Năng lực tài chính, công nghệ, kinh nghiệm và thiện chí của các nhà đầu tư.
• Cung cấp thông tin: Đầy đủ và chính xác cho công chúng, giúp phân biệt các tuyên bố có cơ sở và thiếu cơ sở thực tế.
• Lựa chọn phương thức đầu tư: Khả thi và hiệu quả nhất.

Bước đầu, có 13 đề nghị tham gia dự án, bao gồm 7 doanh nghiệp đăng ký cung cấp hàng hóa, dịch vụ và 6 doanh nghiệp đăng ký với tư cách nhà đầu tư.

3. Các Hình thức Đầu tư và Kỳ vọng của Doanh nghiệp

Quốc hội đã có nghị quyết triển khai dự án với ba hình thức đầu tư chính:

• Đầu tư công: Do nhà nước thực hiện.
• Đối tác công tư (PPP): Sự hợp tác giữa nhà nước và tư nhân.
• Đầu tư nhân: Do các doanh nghiệp tư nhân thực hiện.

Các doanh nghiệp bày tỏ mong muốn nhà nước có chính sách ưu đãi đặc thù cho dự án và sẵn sàng chung tay đóng góp. Họ cũng trình bày các ý tưởng, phương án tài chính, công nghệ và hình thức đầu tư. Đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh việc tìm ra giải pháp với chi phí đầu tư thấp nhất cho nhà nước thông qua kinh nghiệm quản lý, vận hành, duy tu bảo dưỡng và sản xuất.

4. Thông tin Chi tiết về Dự án

• Tổng vốn sơ bộ: Khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương 67 tỷ đô la Mỹ.
• Kế hoạch khởi công: Tháng 12 năm 2026.
• Kế hoạch hoàn thành: Năm 2035.
• Chiều dài: 1541 km.
• Điểm đầu: Ga Ngọc Hồi, Hà Nội.
• Điểm cuối: Ga Thủ Thiêm, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Tuyến đi qua: 20 tỉnh thành.
• Số ga hành khách: 23 ga, được bố trí tại các khu vực trung tâm kinh tế, chính trị, đô thị và các khu vực có tiềm năng phát triển mới.
• Kết nối đô thị: Từ Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh sẽ có 19 đô thị với quy mô 500.000 dân trở lên (2 đô thị đặc biệt và 17 đô thị loại một), đảm bảo kết nối tốt với hệ thống giao thông công cộng.

5. Tiêu chí Lựa chọn Nhà đầu tư và Nhà thầu

Từ góc nhìn của Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, các tiêu chí cốt lõi bao gồm:

• Đối với Nhà đầu tư:
  • Năng lực tài chính: Khả năng huy động và quản lý nguồn vốn lớn.
  • Năng lực quản lý dự án: Kinh nghiệm và chuyên môn trong việc điều phối các dự án quy mô lớn.
  • Năng lực nắm bắt công nghệ: Khả năng tiếp thu và áp dụng công nghệ đường sắt tốc độ cao.
  • Phương thức hoàn vốn và vay vốn: Tính khả thi và hiệu quả.
• Đối với Nhà thầu:
  • Năng lực thi công: Khả năng triển khai công việc thực tế.
  • Năng lực trang thiết bị: Sở hữu và sử dụng các loại máy móc, thiết bị hiện đại.
  • Năng lực kinh nghiệm: Lịch sử thực hiện các dự án tương tự.
  • Năng lực cán bộ kỹ thuật và đội ngũ: Đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn cao.

6. Thách thức và Cơ hội cho Doanh nghiệp Việt Nam

• Thách thức:
  • Chưa rõ công nghệ lựa chọn: Doanh nghiệp chưa biết sẽ áp dụng công nghệ nào, gây khó khăn trong việc chuẩn bị.
  • Chưa rõ phương thức đầu tư: Sự thiếu rõ ràng về phương thức đầu tư của Chính phủ ảnh hưởng đến kế hoạch chuẩn bị của doanh nghiệp.
  • Thời gian chuẩn bị: Các dự án lớn đòi hỏi thời gian chuẩn bị từ 6 tháng đến 2-3 năm.
• Cơ hội:
  • Phát huy nội lực kinh tế tư nhân: Dự án là nền tảng để doanh nghiệp tư nhân phát triển.
  • Học hỏi công nghệ mới: Cơ hội để các doanh nghiệp xây dựng, chế tạo thép, thông tin tín hiệu, chế tạo đầu máy toa xe học hỏi và nâng cao năng lực.
  • Phát triển ngành công nghiệp phụ trợ: Mở ra cơ hội cho các ngành liên quan.

7. Yêu cầu về Minh bạch và Giám sát

Để đảm bảo tính công tâm, khách quan và minh bạch, đặc biệt với nguồn vốn ngân sách lớn, các yêu cầu sau được đặt ra:

• Ngôn ngữ hợp đồng: Nên sử dụng ngôn ngữ theo tiêu chuẩn FIDIC.
• Tư vấn giám sát: Nên sử dụng tư vấn giám sát nước ngoài để đảm bảo tính khách quan và trình độ chuyên môn cao.
• Cơ quan quản lý thống nhất: Cần có một cơ quan quản lý "trùm" để thống nhất quản lý hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho các doanh nghiệp nhà thầu.
• Công khai thông tin:
  • Đối với nhà đầu tư PPP: Công khai năng lực tài chính, tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư rõ ràng, đảm bảo cân bằng an toàn cho ngân sách quốc gia, lợi ích người dân và khả năng thu hồi vốn của nhà đầu tư.
  • Đối với nhà thầu: Đánh giá và xếp hạng năng lực nhà thầu (chuyên môn, quản lý, vốn, tài chính) một cách minh bạch. Hiệp hội Nhà thầu đang đề xuất tổ chức triển khai xếp hạng này.

8. Lời kết

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam không chỉ là câu chuyện về vốn, công nghệ hay nhà đầu tư, mà còn là phép thử về năng lực quản trị quốc gia, hiệu quả sử dụng nguồn lực và niềm tin của nhân dân. Chính phủ cam kết đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên hết, đảm bảo sự minh bạch và công tâm trong mọi quyết định để lựa chọn đúng đắn nhất, không bỏ sót những doanh nghiệp có thực lực, và mang lại "trái ngọt" cho tương lai.