LỚP “TRIẾT HỌC VÀ PHỤ NỮ” | TRIẾT HỌC BUỔI 3

Tóm tắt nội dung buổi 3 lớp Triết học

Key Concepts:

• Phương pháp luận biện chứng: Nhìn nhận sự vật, hiện tượng trong mối liên hệ, vận động, và chuyển hóa lẫn nhau.
• Phương pháp luận siêu hình: Nhìn nhận sự vật, hiện tượng tách rời, tĩnh tại, không có mối liên hệ mật thiết.
• Chủ nghĩa duy vật: Vật chất quyết định ý thức.
• Chủ nghĩa duy tâm: Ý thức quyết định vật chất.
• Phạm trù: Thuộc tính, đặc điểm cơ bản của sự vật, hiện tượng.
• Nguyên lý: Quy tắc, cơ sở lý luận chung.
• Quy luật: Mối liên hệ bản chất, tất yếu, phổ biến giữa các mặt, các yếu tố của sự vật, hiện tượng.
• Mâu thuẫn: Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập trong cùng một sự vật, hiện tượng.
• Tất yếu: Điều không thể tránh khỏi, chắc chắn xảy ra.

1. Giới thiệu và mục tiêu buổi học:

• Buổi 3 của lớp Triết học, tập trung vào phương pháp luận biện chứng và siêu hình.
• Mục tiêu: Ứng dụng triết học vào đời sống, giải thích các vấn đề phát triển bản thân, hôn nhân, kiểm soát cảm xúc.
• Khẳng định triết học và đời sống là một, không phải chỉ liên quan.

2. Phương pháp luận biện chứng và siêu hình:

• Định nghĩa:
  • Siêu hình: Sự vật, hiện tượng tồn tại độc lập, tách rời, không ràng buộc, quan hệ ngẫu nhiên. (Ví dụ: Thế giới là tổng thể các thành phần tách rời).
  • Biện chứng: Sự vật, hiện tượng vừa độc lập, vừa liên hệ mật thiết, quy định, chuyển hóa lẫn nhau. (Ví dụ: Khoa học, kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong xã hội liên quan mật thiết).
• Ý nghĩa:
  • Biện chứng: Giải thích sự vật, hiện tượng, hiểu sự phát triển và hướng phát triển.
  • Siêu hình: Vẫn có ý nghĩa khi cần đánh giá sự vật, hiện tượng tại một thời điểm nhất định.
• Ví dụ:
  • Siêu hình: Đánh giá một người chỉ dựa trên vẻ bề ngoài, tài sản hiện tại.
  • Biện chứng: Đánh giá một người dựa trên mối quan hệ gia đình, bạn bè, quá trình phát triển.
  • Tắm trên sông: Không ai tắm hai lần trên cùng một dòng sông (biện chứng). Sông Sài Gòn vẫn là sông Sài Gòn (siêu hình).
• Ứng dụng:
  • Phát triển bản thân: Tránh tư duy siêu hình (cho rằng một người không thay đổi).
  • Hẹn hò: Tránh chỉ nhìn bề ngoài (siêu hình), cần xem xét các mối quan hệ, quá trình phát triển (biện chứng).

3. Lịch sử phát triển của phương pháp luận biện chứng:

• Biện chứng chất phác thời cổ đại: (Heraclitus) Mọi vật tồn tại và không tồn tại. Giải thích khái niệm độc lập trong mối quan hệ hữu hạn.
• Biện chứng duy tâm (Hegel): Luận điểm - Phản luận điểm - Tổng hợp. Chỉ ra sự mâu thuẫn và giải quyết mâu thuẫn để phát triển.
• Biện chứng duy vật (Marx & Engels): Hoàn thiện hơn Hegel, nền tảng cho chủ nghĩa Marx-Lenin. Giải thích sự vận động của xã hội, lịch sử, thế giới tự nhiên một cách khoa học.
• Lưu ý:
  • Không nên xem thường biện chứng chất phác.
  • Engels và Lenin có đóng góp lớn về kinh tế, xã hội, nhưng triết học vẫn là của Marx.
  • Các trường quốc tế nghiên cứu triết học Marx rất nhiều.

4. Phép biện chứng duy vật của Marx và Engels:

• Hai nguyên lý:
  • Nguyên lý 1: Các mối quan hệ phổ biến:
    • Sáu cặp phạm trù:
      • Cái chung và cái riêng: Trong cái chung có cái riêng, ngược lại. (Ví dụ: Hôn nhân hạnh phúc: cái chung là cả hai đều muốn hạnh phúc, cái riêng là sở thích khác nhau).
      • Bản chất và hiện tượng: Bản chất là tính cách, hiện tượng là vẻ bề ngoài. (Ví dụ: Người hiền lành nhưng vẻ ngoài dữ dằn).
      • Nội dung và hình thức: Nội dung là sự thấu hiểu, hình thức là cách thể hiện tình yêu. (Ví dụ: Năm ngôn ngữ tình yêu).
      • Tất nhiên và ngẫu nhiên: Tất nhiên là tin tưởng, tôn trọng, ngẫu nhiên là ngoại tình.
      • Nguyên nhân và kết quả: Xây dựng tốt thì kết quả tốt.
      • Khả năng và hiện thực: Khả năng là muốn hôn nhân bền vững, hiện thực là có nhiều kiểu hôn nhân khác nhau.
  • Nguyên lý 2: Quy trình vận động và phát triển:
    • Ba quy luật:
      • Quy luật lượng - chất: Tích lũy đủ về lượng thì chất thay đổi. (Ví dụ: Hẹn hò nhiều lần để hiểu nhau và tiến tới hôn nhân).
      • Quy luật phủ định của phủ định: Đạt được chất mới không dừng lại, tiếp tục tích lũy để phát triển cao hơn. (Ví dụ: Từ hôn nhân tiến tới sinh con).
      • Quy luật mâu thuẫn: Duy trì hệ thống, đấu tranh với mặt đối lập để phát triển. (Ví dụ: Vợ chồng phải giải quyết mâu thuẫn để gắn kết hơn).

5. Giải thích chi tiết về các cặp phạm trù và quy luật:

• Anh Đạt giải thích chi tiết từng cặp phạm trù và quy luật, đưa ra nhiều ví dụ thực tế về tình yêu, hôn nhân, xã hội.
• Nhấn mạnh:
  • Cần phân tích vấn đề, đặt vào hệ thống vận động để hiểu rõ.
  • Mọi sự vận động đều tuân theo sáu cặp phạm trù.
  • Cần cân bằng giữa nội dung và hình thức.
  • Phân biệt nguyên nhân tất nhiên và ngẫu nhiên.
  • Hiểu rõ khả năng và hiện thực để tránh thất vọng.
  • Mâu thuẫn là động lực của sự phát triển, nhưng phải biết kiểm soát.
  • Mâu thuẫn nội tại quan trọng hơn mâu thuẫn bên ngoài.

6. Ứng dụng triết học vào cuộc sống:

• Giảm thiểu suy nghĩ, hành xử, đánh giá cảm tính.
• Phân tích vấn đề, đặt vào hệ thống vận động.
• Nhận diện vấn đề, tư duy, giải quyết.
• Hiểu rõ bản chất, nguyên lý để đưa ra quyết định tốt hơn.
• Không có gì là tuyệt đối, chỉ có sự phù hợp trong bối cảnh.
• Phát triển bản thân dựa trên mâu thuẫn nội tại.

7. Thảo luận và giải đáp thắc mắc:

• Giải đáp câu hỏi về việc ứng dụng triết học trong cuộc sống.
• Thảo luận về sự an phận thủ thường và sự phát triển.
• Nhấn mạnh:
  • Cần có động lực từ bên trong để phát triển.
  • Không nên đổ lỗi cho người khác.
  • Cần có sự hiểu biết sâu rộng, không nên cục bộ.
  • Cần có sự cân bằng giữa các yếu tố.

8. Kết luận:

• Khuyến khích:
  • Tiếp tục học hỏi, tìm hiểu về triết học.
  • Ứng dụng triết học vào cuộc sống một cách tự nhiên.
  • Không nên quá xoắn xuýt về việc áp dụng.
  • Nhớ hai từ "bình thường" và "tất yếu" để bình tĩnh hơn trong mọi tình huống.
• Thông báo:
  • Lớp học sẽ đóng lại sau 7 buổi.
  • Sẽ có lớp học về AI trong tương lai.
• Cảm ơn:
  • Anh Đạt đã chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm.
  • Các thành viên đã tham gia và đóng góp.