Làn sóng từ chối nhận thừa kế tại Nhật Bản | VTV24

Nhật Bản và Cuộc Khủng Hoảng Thừa Kế: Akia và Những Giải Pháp

Key Concepts:

• Akia (空き家): Nhà bỏ trống, vô chủ tại Nhật Bản.
• Thuế thừa kế (相続税): Thuế đánh vào tài sản thừa kế, có thể lên tới 55% tại Nhật Bản.
• Dân số hóa (少子高齢化): Tình trạng dân số giảm và tỷ lệ người cao tuổi tăng.
• Ngân hàng nhà bỏ trống (空き家バンク): Cơ chế kết nối người muốn sử dụng nhà bỏ trống với chủ sở hữu.
• Quyên tặng di chúc (遺言寄付): Việc quyên tặng tài sản thừa kế cho tổ chức từ thiện thông qua di chúc.

1. Thực Trạng Akia và Cuộc Khủng Hoảng Thừa Kế

Tại Nhật Bản, số lượng người từ chối nhận thừa kế từ bố mẹ, họ hàng đang gia tăng, dẫn đến một cuộc khủng hoảng thừa kế và sự cô độc của người cao tuổi. Hiện có khoảng 9 triệu căn nhà bị bỏ hoang trên khắp Nhật Bản, được gọi là Akia. Năm ngoái, tài sản vô chủ đã tăng lên mức kỷ lục 129 tỷ yên (khoảng 833 triệu đô la Mỹ) được chuyển vào kho bạc nhà nước. Tình trạng này là hệ quả của dân số giảm và sự cô độc của người cao tuổi. Kể từ năm 2009, dân số Nhật Bản liên tục giảm, và tỷ lệ người cao tuổi qua đời mà không có người thân trực hệ ngày càng tăng. Tỷ lệ lập di chúc cũng còn thấp, góp phần làm gia tăng khối tài sản không có người thừa kế.

2. Nguyên Nhân Của Việc Từ Chối Thừa Kế

Có nhiều lý do khiến người Nhật từ chối nhận thừa kế, đặc biệt là bất động sản:

• Thuế thừa kế cao: Thuế thừa kế tại Nhật Bản có thể lên tới 55% đối với tài sản có giá trị lớn, và người thừa kế phải chịu thuế này chứ không phải di sản của người qua đời.
• Gánh nặng tài chính: Người thừa kế có thể phải gánh cả các khoản nợ của người qua cố.
• Thuế đất trống: Đất trống bị đánh thuế cao hơn đất có công trình xây dựng, làm tăng gánh nặng tài chính khi phá dỡ nhà cũ.
• Thủ tục pháp lý phức tạp: Người thừa kế phải kê khai và nộp thuế thừa kế trong vòng 10 tháng kể từ ngày người thân qua đời, nếu không sẽ bị phạt tiền và tính lãi suất chậm nộp.
• Tránh phiền hà: Một số người không muốn gây phiền hà cho người ở lại.

Theo dự báo của Channel News Asia, đến năm 2038, cứ ba ngôi nhà tại Nhật Bản thì có một căn là không có người ở, tương đương với hơn 23 triệu bất động sản bị bỏ trống.

3. Quan Điểm Của Chính Phủ Nhật Bản

Trong một cuộc phỏng vấn, ông Johara, nguyên cố vấn đặc biệt của Thủ tướng Shinzo Abe, cho rằng việc giảm thuế thừa kế không phải là giải pháp duy nhất. Ông nhấn mạnh rằng quy mô dân số thừa kế đang thu hẹp, và quy trình thừa kế đang trở nên phức tạp. Ông cho rằng việc tài sản được chuyển vào ngân khố quốc gia không hẳn là điều tệ.

Ông Johara đề xuất một giải pháp khác: áp dụng chính sách thuế 65% đối với việc mua bất động sản của người nước ngoài, tương tự như Singapore. Chính sách này có thể tạo ra gần 10.000 tỷ yên tiền thuế vào năm tài chính 2025, và có thể sử dụng để giảm thuế tiêu dùng từ 10% xuống 1%, thúc đẩy tiêu dùng cá nhân và tăng trưởng GDP. Ông cho rằng vấn đề tài sản thừa kế không người nhận không phải là vấn đề trọng yếu tại Nhật Bản.

“Ngay cả khi giảm thuế thừa kế cũng không thể ngăn chặn tình trạng tài sản thừa kế không có người nhận. Quy mô dân số thừa kế đang thu hẹp dần.” – Ông Johara

4. Nỗ Lực Bảo Tồn và Tái Sử Dụng Akia

Trước thực trạng Akia ngày càng lan rộng, các địa phương đang tìm cách bảo tồn và tái sử dụng những ngôi nhà cổ bị bỏ hoang.

• Ngân hàng nhà bỏ trống: Thị trấn Kitchuki, tỉnh Oita, đã thành lập một "ngân hàng nhà bỏ trống" liệt kê các ngôi nhà không có người ở trên trang web chính thức. Thị trấn hỗ trợ kinh phí từ 500.000 yên đến 1,5 triệu yên (tương đương 81 triệu đến 243 triệu đồng) cho việc cải tạo.
• Tái sử dụng cho du lịch: Ngôi nhà truyền thống 150 tuổi tại Kitchuki đã được cải tạo thành cơ sở lưu trú cho khách du lịch Yamaga Bo.
• Không gian chung: Nhà hàng Yanagiya, có lịch sử hơn 150 năm, đã được mở lại như một không gian chung có bếp, do con gái của chủ nhân cũ điều hành.

Luật kinh doanh nhà nghỉ tư nhân sửa đổi có hiệu lực từ tháng 6 năm 2018 đã thúc đẩy lĩnh vực tư nhân đầu tư vào các căn nhà bỏ trống để thành các cơ sở lưu trú du lịch, góp phần thúc đẩy ngành du lịch địa phương.

5. Xu Hướng Quyên Tặng Di Chúc

Ngày càng nhiều người cao tuổi neo đơn tại Nhật Bản quan tâm đến việc chuyển tài sản cá nhân của mình cho các hoạt động từ thiện sau khi qua đời. Bà Yoko Inaba, 71 tuổi, đã lập di chúc có công chứng, quyên tặng số tiền tiết kiệm của mình cho một cơ sở y tế dành cho trẻ sơ sinh. Xu hướng này gia tăng do số lượng các cặp vợ chồng không có con và những người chưa kết hôn ngày càng tăng.

6. So Sánh Với Các Quốc Gia Khác

Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và Pháp thuộc nhóm các quốc gia có mức thuế thừa kế cao nhất trên thế giới. Chính sách thuế này được cho là quan trọng trong việc phân phối lại tài sản trong dân cư, giảm chênh lệch giàu nghèo và tạo nguồn lực cho an sinh xã hội, do đó khó có thể thay đổi trong ngắn hạn.

Kết luận:

Cuộc khủng hoảng thừa kế tại Nhật Bản, biểu hiện qua hiện tượng Akia, là một vấn đề phức tạp liên quan đến dân số hóa, thuế thừa kế, và sự thay đổi trong cấu trúc gia đình. Mặc dù chính phủ chưa có dấu hiệu giảm thuế thừa kế, các giải pháp như tái sử dụng nhà bỏ trống cho du lịch và khuyến khích quyên tặng di chúc đang được triển khai. Việc tìm ra các giải pháp sáng tạo và bền vững là rất quan trọng để giải quyết vấn đề này và tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.