Lần đầu tiên các nhà khoa học tiếp cận được sông băng Thwaites ở Nam Cực | VTV24

Dòng Sông Băng Th và Nguy Cơ Nước Biển Dâng

Key Concepts:

• Sông băng Th (Thwaites Glacier): Sông băng lớn ở Tây Nam Cực, được mệnh danh là "sông băng ngày tận thế" do tiềm năng gây ra mực nước biển dâng cao.
• Nước biển dâng: Sự gia tăng mực nước biển do băng tan và giãn nở nhiệt của nước, đe dọa các khu vực ven biển.
• Hiệu ứng dây chuyền: Sự sụp đổ của một sông băng có thể gây ra sự mất ổn định của các sông băng lân cận, dẫn đến mực nước biển dâng cao hơn.
• Đo đạc dưới băng: Kỹ thuật sử dụng khoan nước nóng để tiếp cận và thu thập dữ liệu từ dưới lớp băng dày ở Nam Cực.
• Tốc độ tan chảy: Tốc độ mà sông băng mất khối lượng, một chỉ số quan trọng để dự đoán mực nước biển dâng.

1. Tình Hình Chung và Mức Độ Ảnh Hưởng

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Các nhà khoa học quốc tế gần đây đã đạt được bước tiến quan trọng trong việc nghiên cứu sông băng Th ở Nam Cực, một yếu tố then chốt trong việc dự đoán và ứng phó với tình trạng này. Sông băng Th, với kích thước tương đương nước Anh, đang chảy ra đại dương và nếu tan chảy hoàn toàn, có thể làm mực nước biển toàn cầu dâng thêm hơn nửa mét, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của hàng trăm triệu người dân ở các vùng ven biển trên toàn thế giới.

2. Bước Đột Phá Tiếp Cận Sông Băng Th

Việc tiếp cận trực tiếp sông băng Th được coi là một bước đột phá quan trọng của khoa học. Trước đây, việc nghiên cứu sông băng này gặp nhiều khó khăn do vị trí địa lý hiểm trở, không có đường bộ hay sân bay. Các nhà khoa học phải chờ thời tiết và băng biển thuận lợi để tiếp cận bằng trực thăng từ tàu. "Không có đường bộ, không có sân bay. Muốn đến nơi này, các nhà khoa học phải chờ thời tiết, chờ băng biển rồi bay trực thăng từ tàu ra giữa một không gian trắng xóa."

3. Cơ Chế Tan Chảy và Nguy Cơ Hiệu Ứng Dây Chuyền

Sông băng Th không tan chảy một cách ồn ào mà bị ăn mòn từ bên dưới bởi nước biển ấm. Nước biển ấm tràn vào làm mỏng lớp băng ở phía trước, đóng vai trò như một "con đập tự nhiên" giữ lại băng ở phía sau. Khi "con đập" này yếu đi, băng bắt đầu chảy nhanh hơn ra đại dương. Theo khảo sát của cơ quan nghiên cứu Nam Cực của Anh, nếu sông băng Th tan chảy hoàn toàn, mực nước biển toàn cầu có thể dâng cao thêm hơn nửa mét.

Tuy nhiên, nguy cơ lớn hơn là hiệu ứng dây chuyền. Sự sụp đổ của sông băng Th có thể làm mất ổn định toàn bộ khối băng ở phía tây của Nam Cực, khiến mực nước biển dâng cao lên từ 2 đến 3 mét. Điều này sẽ dẫn đến ngập lụt thường xuyên hơn ở các khu dân cư ven biển và gia tăng xói lở bờ biển, ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng trăm triệu người trên toàn cầu.

4. Phương Pháp Nghiên Cứu và Thu Thập Dữ Liệu

Các nhà khoa học từ Anh và Hàn Quốc đang tiến hành nghiên cứu trực tiếp trên sông băng Th để tìm hiểu nguyên nhân và tốc độ tan chảy. Họ sử dụng hệ thống khoan nước nóng để tạo ra các lỗ khoan sâu gần 1000 mét xuyên qua lớp băng. "Nước được đun tới khoảng 90° C có thể làm tan băng, tạo ra một lỗ khoan đủ rộng để hạ thiết bị đo xuống bên dưới."

Các thiết bị đo được triển khai để thu thập dữ liệu về nhiệt độ đại dương, độ mặn và tốc độ dòng chảy. Dữ liệu này sẽ được gửi về qua vệ tinh mỗi ngày trong ít nhất một năm, giúp các nhà khoa học dựng lên bức tranh toàn diện về quá trình tan chảy.

5. Thách Thức và Rủi Ro Trong Nghiên Cứu

Việc nghiên cứu trên sông băng Th đầy rủi ro và đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Các nhà khoa học phải lên kế hoạch trong nhiều tháng và quét tìm các khe nứt ẩn dưới tuyết trước khi hạ cánh. Khu vực làm việc an toàn rất hạn chế, đòi hỏi sự kết hợp của các yếu tố thời tiết tốt, điều kiện băng biển tốt và một nơi đủ an toàn để hạ cánh. "Chỉ khi xác định được khu vực an toàn, trực thăng mới bắt đầu vận chuyển người và thiết bị lên mặt băng."

6. Ứng Phó với Nước Biển Dâng

Nước biển dâng sẽ gây áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng và sinh kế của người dân ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Các nhà khoa học đang nỗ lực đo đạc và tìm hiểu trực tiếp để cung cấp thông tin chính xác và kịp thời, giúp các quốc gia chuẩn bị ứng phó với những thách thức này.

Conclusion:

Nghiên cứu về sông băng Th là vô cùng quan trọng để hiểu rõ hơn về nguy cơ nước biển dâng và chuẩn bị cho những tác động tiềm tàng. Việc tiếp cận và thu thập dữ liệu trực tiếp từ dưới lớp băng dày là một bước tiến lớn trong khoa học, giúp các nhà khoa học dự đoán chính xác hơn về tốc độ tan chảy và mực nước biển dâng, từ đó đưa ra các biện pháp ứng phó hiệu quả. Việc này đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia ven biển như Việt Nam, nơi đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn do biến đổi khí hậu.