Iran thay đổi quyết định, tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz | Cụm tin quốc tế | VTV24

Key Concepts

• Eo biển Hormuz (Hormuz Strait): Tuyến đường hàng hải chiến lược quan trọng bậc nhất thế giới.
• Chương trình hạt nhân Iran: Điểm nghẽn chính trong đàm phán Mỹ - Iran.
• Lệnh phong tỏa cảng: Công cụ gây áp lực kinh tế của Mỹ đối với Iran.
• Tàu hộ tống lớp Mogami: Dự án hợp tác quốc phòng giữa Nhật Bản và Australia.
• Urani làm giàu: Tài sản chiến lược mà Mỹ muốn thu hồi và Iran coi là vấn đề chủ quyền.

1. Căng thẳng tại eo biển Hormuz và đàm phán Mỹ - Iran

Tình hình tại eo biển Hormuz đang có những diễn biến phức tạp sau khi Iran quyết định áp đặt trở lại các hạn chế đối với tuyến hàng hải này.

• Lý do và phản ứng: Iran tuyên bố khôi phục quyền kiểm soát chặt chẽ đối với eo biển Hormuz, coi đây là hành động đáp trả việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran. Bộ chỉ huy quân sự chung của Iran khẳng định sẽ duy trì lệnh phong tỏa này chừng nào Mỹ chưa dỡ bỏ các lệnh trừng phạt cảng biển.
• Lập trường của Mỹ: Tổng thống Donald Trump khẳng định lệnh phong tỏa sẽ được duy trì toàn diện cho đến khi đạt được thỏa thuận bao gồm cả vấn đề chương trình hạt nhân. Ông Trump bác bỏ thông tin về việc giải phóng 20 tỷ USD tài sản của Iran và yêu cầu thu hồi toàn bộ lượng Urani làm giàu của nước này.
• Điểm nghẽn đàm phán:
  • Vấn đề Urani: Iran coi việc chuyển Urani ra nước ngoài là vi phạm chủ quyền quốc gia.
  • Thời hạn hạn chế hạt nhân: Mỹ đề xuất thời hạn 20 năm, trong khi Iran chỉ chấp nhận từ 3 đến 5 năm.
• Tiến trình ngoại giao: Mỹ và Iran dự kiến nối lại đàm phán trực tiếp tại Islamabad, Pakistan. Pakistan hiện đóng vai trò trung gian hòa giải, nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa hai bên trước vòng đàm phán mới.

2. Hợp tác quốc phòng Nhật Bản - Australia

Trong một diễn biến khác tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Nhật Bản và Australia đã ký kết thỏa thuận hợp tác quốc phòng quan trọng.

• Dự án tàu hộ tống lớp Mogami: Hai nước ký biên bản hợp tác phát triển hạm đội tàu hộ tống với tổng trị giá khoảng 6,5 tỷ USD.
• Phương thức triển khai:
  • Giai đoạn 1: Tập đoàn Mitsubishi (Nhật Bản) đóng 3 tàu đầu tiên tại Nhật, dự kiến bàn giao sớm nhất vào năm 2029.
  • Giai đoạn 2: 8 tàu còn lại sẽ được đóng tại các xưởng đóng tàu ở bang Tây Australia nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng nội địa của Australia.
• Mục tiêu chiến lược: Thỏa thuận này nhằm tăng cường năng lực quốc phòng, khả năng phối hợp tác chiến và củng cố an ninh khu vực trong bối cảnh môi trường địa chính trị ngày càng phức tạp.

Tổng kết và nhận định

Bản tin phản ánh hai luồng sự kiện chính:

1. Sự bất ổn tại Trung Đông: Mối quan hệ Mỹ - Iran vẫn đang trong tình trạng đối đầu gay gắt với các vấn đề cốt lõi về hạt nhân và kinh tế chưa thể giải quyết, đe dọa trực tiếp đến an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz.
2. Sự gắn kết an ninh tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Việc Nhật Bản và Australia hợp tác đóng tàu chiến cho thấy xu hướng các đồng minh đang đẩy mạnh liên kết quân sự và tự chủ công nghiệp quốc phòng để đối phó với những thách thức an ninh khu vực.

Sự khác biệt lớn về quan điểm giữa Mỹ và Iran (đặc biệt là thời hạn hạn chế hạt nhân và vấn đề chủ quyền Urani) cho thấy con đường đi đến một thỏa thuận hòa bình vẫn còn rất xa vời, trong khi đó, sự hợp tác Nhật - Australia lại là một bước tiến cụ thể trong việc củng cố vị thế an ninh của các đồng minh phương Tây tại châu Á.