Hormuz - Tâm điểm đối đầu Mỹ, Iran | Cụm tin quốc tế | VTV24

Key Concepts

• Eo biển Hormuz (Strait of Hormuz): Tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
• Phong tỏa hàng hải (Maritime Blockade): Chiến lược quân sự nhằm kiểm soát hoặc ngăn chặn tàu thuyền ra vào cảng.
• Chiến tranh kinh tế (Economic Warfare): Sử dụng các biện pháp trừng phạt và kiểm soát nguồn thu để gây áp lực chính trị.
• Rủi ro địa chính trị (Geopolitical Risk): Những biến động chính trị ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng.
• Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh (War Risk Insurance): Chi phí tăng thêm cho các tàu vận tải khi đi qua vùng xung đột.

---

1. Bối cảnh và Diễn biến tại Eo biển Hormuz

Sau khi vòng đàm phán tại Islamabad (Pakistan) thất bại, Mỹ đã quyết định thay đổi chiến lược đối với Iran. Thay vì duy trì dòng chảy hàng hải như trước, Washington ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz từ 10:00 sáng (giờ miền Đông Mỹ) ngày 13/04.

• Mục tiêu của Mỹ: Kiểm soát có chọn lọc để cắt đứt nguồn thu từ dầu mỏ của Iran, ngăn chặn Iran thu phí các tàu đi qua (ước tính khoảng 2 triệu USD/tàu) và ngăn chặn xuất khẩu dầu (đạt 1,85 triệu thùng/ngày tính đến tháng 3).
• Phản ứng của Iran: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo về hậu quả nghiêm trọng, đồng thời thúc đẩy kế hoạch cấm tàu của các nước "thù địch" đi qua eo biển. Iran tuyên bố đã buộc hai tàu khu trục Mỹ (USS Michael Murphy và USS Frank E. Peterson) rút lui.

2. Tác động đến Thị trường Năng lượng và Kinh tế

Việc phong tỏa eo biển Hormuz gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu:

• Giá dầu: Dầu Brent và dầu thô nhẹ ngọt tăng mạnh 6-7%, vượt mốc 100 USD/thùng ngay sau tuyên bố của Tổng thống Trump.
• Thiếu hụt phương án thay thế: Khoảng 70% lượng dầu qua Hormuz không có đường ống thay thế trực tiếp. Khoảng 80% lượng dầu này hướng tới thị trường châu Á.
• Chi phí vận tải: Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng gấp 3-4 lần.
• Hiệu ứng domino: Nếu xung đột lan rộng, việc lực lượng Houthi phong tỏa Biển Đỏ có thể khiến tổng cộng 32% lưu lượng dầu toàn cầu bị gián đoạn (20% từ Hormuz + 12% từ Biển Đỏ), gây áp lực lạm phát và suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

3. Các kịch bản và Chiến lược quân sự

• Lựa chọn quân sự hạn chế: Mỹ cân nhắc tấn công các mục tiêu chiến lược (cơ sở quân sự, hạ tầng năng lượng, chương trình hạt nhân) như một đòn bẩy để ép Iran nhượng bộ, tránh sa lầy vào xung đột kéo dài.
• Chiến thuật mặc cả: Giới quan sát cho rằng sự đổ vỡ đàm phán là một phần trong chiến thuật "cứng rắn" của cả hai bên, các kênh đối thoại vẫn có khả năng được kích hoạt lại.
• Tình trạng thực tế: Lưu lượng tàu qua eo biển giảm mạnh từ 150 tàu/ngày xuống chỉ còn một số ít tàu thương mại (mang cờ Malta, Liberia, Pakistan).

4. Các diễn biến quốc tế liên quan

• Israel - Libăng: Israel tiếp tục chiến dịch "Silver Plow" nhằm phá hủy hạ tầng của Hezbollah tại miền Nam Libăng. Xung đột từ đầu tháng 3 đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng.
• Cuba: Bưu điện Cuba nối lại dịch vụ chuyển tiền quốc tế từ 8 quốc gia, ưu tiên sử dụng tiền điện tử và quy định hạn mức nhận tiền (tối đa 20 USD tiền mặt, phần còn lại chuyển vào tài khoản ngân hàng bằng đồng Peso).

---

Tổng kết và Nhận định

Tình hình tại eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm của sự bất ổn toàn cầu, nơi ranh giới giữa răn đe và xung đột trở nên mong manh. Việc Mỹ phong tỏa eo biển không chỉ là một động thái quân sự mà là một đòn đánh kinh tế trực diện vào Iran. Mặc dù kịch bản đối đầu toàn diện chưa xảy ra ngay lập tức, nhưng sự leo thang căng thẳng đang đặt thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu vào tình trạng báo động đỏ. Các bên hiện vẫn đang duy trì lập trường cứng rắn, biến khu vực này thành một "con tin" trong cuộc đối đầu địa chính trị phức tạp.