Hiệp hội Vận tải ô tô tiếp tục kiến nghị dừng cách kiểm định ‘đạp hết ga’ | VTV24

Key Concepts

• Kiểm tra khí thải (Emission Testing): Quy trình đo lường mức độ ô nhiễm từ ống xả phương tiện.
• Phương pháp đạp ga hết công suất (Free Acceleration Test): Kỹ thuật kiểm tra bằng cách đạp ga đột ngột đến mức tối đa trong thời gian ngắn.
• Hệ thống phun nhiên liệu cơ khí (Mechanical Fuel Injection): Hệ thống cũ không có bộ điều khiển điện tử, lượng dầu cấp vào phụ thuộc trực tiếp vào hành trình bàn đạp ga.
• Vòng tua cực đại (Maximum RPM): Tốc độ quay của động cơ tại mức công suất cao nhất.
• Cục Đăng kiểm Việt Nam (Vietnam Register - VR): Cơ quan quản lý nhà nước về kiểm định phương tiện.

1. Thực trạng và những bất cập trong phương pháp kiểm tra khí thải mới

Đơn vị kinh doanh vận tải hàng siêu trường siêu trọng với đội xe 30 chiếc (2/3 là xe chuyên dụng, 1/3 là xe đầu kéo) đã phản ánh những khó khăn khi áp dụng phương pháp kiểm tra khí thải mới (đạp ga hết công suất trong một giây).

• Vấn đề kỹ thuật: Đại diện đơn vị vận tải cho rằng phương pháp này không bao quát được mọi loại xe. Khoảng 70-80% xe hiện đại có thể đáp ứng, nhưng 20-30% xe sử dụng hệ thống phun nhiên liệu cơ khí gặp rủi ro lớn.
• Cơ chế lỗi: Với hệ thống cơ khí, khi đạp ga hết cỡ, lượng dầu bơm vào buồng đốt tăng đột ngột, khiến động cơ phải hoạt động ở vòng tua tương ứng mà không có sự kiểm soát của bộ điều khiển điện tử, dễ dẫn đến quá tải hoặc hư hỏng.

2. Quan điểm từ Cục Đăng kiểm Việt Nam

Cục Đăng kiểm khẳng định phương pháp mới được áp dụng theo thông lệ quốc tế. Về trách nhiệm khi xảy ra sự cố, Cục phân định rõ:

• Trách nhiệm của cơ sở đăng kiểm: Nếu quy trình thực hiện sai dẫn đến hư hỏng xe, cơ sở đăng kiểm phải chịu trách nhiệm bồi thường.
• Trách nhiệm của chủ xe: Nếu xe vốn đã tiềm ẩn hư hỏng do không bảo dưỡng đúng quy định của nhà sản xuất, việc kiểm tra chỉ là tác nhân làm bộc lộ lỗi đó, thì chủ xe phải chịu trách nhiệm.

3. Những lo ngại và đề xuất từ Hiệp hội Vận tải Ô tô

Hiệp hội Vận tải Ô tô đã tổng hợp các ý kiến từ doanh nghiệp và ghi nhận thực tế có trường hợp động cơ máy dầu bị hỏng do quy trình kiểm tra này.

• Đề xuất giải pháp: Thay vì đạp ga hết công suất một cách đột ngột, Hiệp hội đề xuất chỉ nên kiểm định động cơ ở tốc độ vòng tua đạt công suất cực đại (đã được ghi rõ trong hồ sơ kỹ thuật của nhà sản xuất). Theo họ, cách này vừa kiểm soát được khí thải ở mức cao nhất, vừa đảm bảo an toàn cho động cơ.
• Thắc mắc về công nghệ: Các chủ xe đặt câu hỏi về tính nhất quán: Trước ngày 01/01, các trạm vẫn sử dụng công nghệ hiện tại nhưng không yêu cầu đạp hết ga mà vẫn xác định được mức phát thải. Do đó, họ cho rằng vấn đề nằm ở "cách làm" thay vì công nghệ đo lường.

4. Tổng kết và nhận định

Việc áp dụng phương pháp kiểm tra khí thải mới đang tạo ra sự xung đột giữa yêu cầu tuân thủ thông lệ quốc tế của cơ quan quản lý và thực tế kỹ thuật của các dòng xe cũ (phun dầu cơ khí) tại Việt Nam.

Các điểm mấu chốt:

• Rủi ro kỹ thuật: Phương pháp đạp ga hết công suất gây áp lực lớn lên các động cơ cũ, tiềm ẩn nguy cơ hỏng hóc máy móc.
• Sự thiếu đồng bộ: Cần có sự điều chỉnh quy trình kiểm tra phù hợp với đặc thù kỹ thuật của từng loại xe thay vì áp dụng một phương pháp duy nhất cho tất cả.
• Yêu cầu minh bạch: Cần làm rõ ranh giới giữa "hư hỏng do quy trình kiểm tra" và "hư hỏng do bảo dưỡng kém" để đảm bảo quyền lợi công bằng cho cả chủ xe và đơn vị đăng kiểm.