Healthier Happier #2 | Nghệ thuật duy trì sự chú tâm trong công việc | Sư Cô Liễu Pháp

Key Concepts

• Đa năng (Multipotentiality) vs. Đa nhiệm (Multitasking): Phân biệt giữa khả năng làm nhiều việc khác nhau (đa năng) và việc thực hiện nhiều việc cùng lúc (đa nhiệm).
• Trao quyền (Empowerment): Nghệ thuật lãnh đạo bằng cách giao việc và tin tưởng vào khả năng của người khác.
• Có mặt trọn vẹn (Mindfulness/Presence): Tập trung hoàn toàn vào giây phút hiện tại và công việc đang làm.
• Chánh niệm (Mindfulness): Nhận biết rõ ràng những gì đang xảy ra trong hiện tại.
• Biết đủ (Contentment): Hài lòng với những gì mình đang có, không chạy theo ham muốn vô tận.
• Duyên khởi (Dependent Origination): Mọi sự thành công hay hiện tượng đều là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp.
• Tâm tham, tâm sân (Greed, Anger): Các trạng thái tâm tiêu cực cần được nhận diện và chuyển hóa.
• Chánh tư duy (Right Thinking): Suy nghĩ đúng đắn để chuyển hóa cảm xúc tiêu cực.
• Tâm biết ơn (Gratitude): Nhận thức và trân trọng sự đóng góp của người khác và thiên nhiên.

Tóm tắt chi tiết

Chương trình "Healther Happier" trên kênh Viet Success, với sự dẫn dắt của host Trúc Linh và khách mời Sư cô Liễu Pháp, đã thảo luận sâu sắc về quan niệm "đa nhiệm" trong cuộc sống hiện đại và đưa ra những góc nhìn mới mẻ về nghệ thuật sống hiệu quả và hạnh phúc.

1. Phân biệt Đa năng và Đa nhiệm

Sư cô Liễu Pháp đã làm rõ sự khác biệt giữa "đa năng" và "đa nhiệm".

• Đa năng: Là người có nhiều khả năng, có thể làm nhiều loại công việc khác nhau nhưng không nhất thiết phải thực hiện cùng lúc. Ví dụ, một người có thể là nhà giáo, nhà văn, và nhà hoạt động nghệ thuật, nhưng khi làm nhà giáo thì chỉ tập trung vào việc dạy học.
• Đa nhiệm: Là việc thực hiện nhiều công việc khác nhau cùng một lúc. Sư cô ví dụ như một chiếc điện thoại hay máy tính chạy nhiều chương trình cùng lúc sẽ nhanh nóng, chậm lại và dễ bị lỗi. Tương tự, con người khi làm đa nhiệm sẽ bị phân tán tâm trí, mau mệt mỏi, và hiệu quả công việc không cao bằng việc chuyên chú vào từng việc một.

2. Nguyên nhân và Hậu quả của Quan niệm Đa nhiệm

Quan niệm đa nhiệm là kỹ năng sống còn trong thời đại này xuất phát từ áp lực cạnh tranh, chạy đua với thời gian và đồng nghiệp. Điều này dẫn đến:

• Mệt mỏi và mất niềm vui: Cuộc sống trở nên căng thẳng, thiếu sự thảnh thơi và tận hưởng.
• Thành công chỉ nhìn theo nghĩa vật chất: Hiểu lầm rằng thành công chỉ là kiếm nhiều tiền và thăng tiến, bỏ quên khía cạnh tinh thần và hạnh phúc.
• Thiếu sự trọn vẹn: Không có thời gian cho bản thân, gia đình và những mối quan hệ quan trọng.

3. Tầm quan trọng của Sự có mặt trọn vẹn và Cân bằng

Sư cô nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có mặt trọn vẹn trong từng khoảnh khắc và sự cân bằng giữa công việc, nghỉ ngơi và kết nối.

• Cân bằng thời gian: Một ngày có 24 tiếng, nên phân bổ hợp lý cho ngủ nghỉ (8 tiếng), làm việc (tối đa 8 tiếng theo luật lao động), và thời gian cho nghỉ ngơi, thư giãn, và hiện diện cùng gia đình.
• Chất lượng hơn số lượng: Thời gian có mặt trọn vẹn với con cái, bạn bè, dù ít ỏi, mang lại giá trị kết nối sâu sắc hơn nhiều so với việc có mặt cả ngày nhưng tâm trí bị phân tán.
• Ngắt kết nối cảm xúc: Việc cha mẹ ngồi với con nhưng liên tục nhìn điện thoại sẽ tạo ra sự "bỏ rơi vi tế", khiến con cái cảm thấy không được quan tâm và có thể dẫn đến các hành vi tiêu cực hoặc tự kỷ.
• Kỷ luật công nghệ: Cần đặt ra kỷ luật cho bản thân, ví dụ như giờ ăn, giờ chơi với con, giờ đọc sách, là những lúc ngắt kết nối với công nghệ để tập trung vào mối quan hệ.

4. Nghệ thuật Trao quyền và Quản lý

Trong vai trò trụ trì Thiền viện Viên Không Ni, Sư cô Liễu Pháp áp dụng nghệ thuật "empower" (trao quyền).

• Phân công rõ ràng: Chia công việc thành các ban (ẩm thực, làm vườn, truyền thông...) và cho phép mỗi sư cô chuyên tâm vào một ban trong một khoảng thời gian nhất định để huấn luyện.
• Trao quyền quyết định: Sau khi đào tạo, sư cô trao quyền cho các ban tự giải quyết công việc, không áp đặt ý kiến cá nhân, chỉ tư vấn khi cần thiết. Điều này giúp mỗi người cảm thấy có trách nhiệm và làm việc tự do, thoải mái.
• "Not Important Person" (NIP): Sư cô đùa rằng mình đã tự biến mình từ "VIP" thành "NIP" (Not Important Person) vì bộ máy vận hành trơn tru ngay cả khi không có mặt.
• Giao việc là nghệ thuật sống: Gánh vác nhiều việc không phải là giỏi, mà người biết quản lý, giao việc và hợp tác với người khác mới là nghệ thuật sống.

5. Trọn vẹn trong Hiện tại và Biết đủ

• Tương lai do hiện tại quyết định: Sư cô nhấn mạnh rằng sự sống chỉ có mặt trong giây phút hiện tại. Sống trọn vẹn trong từng giây phút hiện tại sẽ tạo nên một tương lai bình an.
• Lên kế hoạch nhưng chỉ làm một việc: Có thể lên kế hoạch cho tương lai, nhưng khi thực hiện, chỉ tập trung vào một việc duy nhất tại một thời điểm.
• Biết đủ là chìa khóa hạnh phúc: Cảm giác "không đủ" xuất phát từ tâm tham và sự so sánh với người khác. Biết đủ, hài lòng với những gì mình đang có là nền tảng của hạnh phúc.
• Chánh niệm trong mọi hành động: Thực hành chánh niệm trong các hoạt động hàng ngày như rửa bát, quét nhà, giúp mang lại sự an lạc và kết nối sâu sắc với cuộc sống.

6. Chuyển hóa Cảm xúc Tiêu cực

• Nhận diện và ghi nhận: Khi có cảm xúc tiêu cực như lo lắng, bực bội, sân giận, điều quan trọng là nhận ra và ghi nhận sự hiện diện của chúng mà không đánh giá.
• Chuyển hướng quan sát: Thay vì tập trung vào đối tượng gây ra cảm xúc, hãy quay về quan sát chính tâm mình.
• Chánh tư duy: Sử dụng suy nghĩ chân chính để chuyển hóa cảm xúc. Ví dụ, thay vì giận dữ khi bị chửi, hãy suy nghĩ rằng người đó đang bị phiền não chi phối và đáng thương.
• Vượt qua sự tự trách: Không có "tôi" cố định trong các trạng thái tâm. Các trạng thái tâm chỉ là các pháp vận hành sinh diệt.

7. Biết ơn và Trân trọng

• Thành công là duyên khởi: Mọi thành công đều là kết quả của sự đóng góp từ nhiều yếu tố, bao gồm gia đình, thầy cô, đồng nghiệp, xã hội và thiên nhiên.
• Tâm biết ơn: Nhận thức được sự đóng góp của người khác và thiên nhiên giúp chúng ta có tâm biết ơn, trân trọng và tiết kiệm, tránh phung phí.

8. Sống chậm và Rèn luyện Sự chú tâm

• Trốn tránh sự dừng lại: Nhiều người làm đa nhiệm để trốn tránh cảm giác trống rỗng, vô vị khi dừng lại.
• Nghệ thuật sống chậm: Dừng lại và chậm lại giúp chúng ta tiếp xúc sâu sắc với cuộc sống, mang lại sự an ổn ngay cả trong hoàn cảnh náo loạn.
• Rèn luyện sự chú tâm: Khả năng chú tâm và bình tĩnh là một sự rèn luyện. Bắt đầu bằng việc tập trung vào hơi thở, sử dụng hơi thở như một "cọc" để neo giữ tâm.
• Thực hành ở mọi nơi: Không cần không gian đặc biệt để thực hành chánh niệm. Có thể thực hành bất cứ nơi đâu, đặc biệt khi cảm xúc tiêu cực nổi lên, chỉ cần quay về với hơi thở.

9. Lời nhắn nhủ

Sư cô Liễu Pháp nhắn nhủ rằng vấn đề không phải là có quá nhiều việc, mà là do tâm trí rối loạn. Cần có phương pháp khoa học để sắp xếp thời gian, nhận công việc vừa sức và quan trọng nhất là trao quyền, đào tạo người khác để cùng hợp tác. Gánh vác nhiều việc không phải là giỏi, mà là nghệ thuật sống biết quản lý và giao việc.

10. Kết luận

Chương trình kết luận rằng đa nhiệm không đồng nghĩa với hiệu suất. Chìa khóa để tận hưởng cuộc sống, đạt được hiệu suất và nâng cao sức khỏe tinh thần là sự thận trọng, chú tâm quan sát và có mặt trọn vẹn ở mỗi việc mình làm. Chương trình khuyến khích khán giả đăng ký kênh, nghe lại podcast và chia sẻ để lan tỏa những kiến thức hữu ích.