Hệ quả của việc hơi mệt là lại chạy ra hiệu thuốc mua kháng sinh | VTV24

Key Concepts:

• Quản lý đơn thuốc điện tử (Electronic prescription management)
• Liên thông dữ liệu đơn thuốc (Prescription data connectivity)
• Mã định danh đơn thuốc (Prescription identification code)
• Kháng thuốc (Antimicrobial resistance - AMR)
• Sử dụng kháng sinh hợp lý (Rational antibiotic use)
• Bán thuốc theo đơn (Prescription dispensing)
• Vi khuẩn đa kháng (Multidrug-resistant bacteria)
• Chuyển đổi số trong y tế (Digital transformation in healthcare)

1. Hiện Trạng Quản Lý Đơn Thuốc và Bán Thuốc Theo Đơn:

• Mục tiêu: Bộ Y tế triển khai hệ thống thông tin quốc gia để quản lý đơn thuốc và bán thuốc theo đơn, tăng tính minh bạch. Mỗi đơn thuốc có mã số định danh cơ sở khám chữa bệnh, bác sĩ, và mã đơn thuốc. Cập nhật theo thời gian kê đơn và mua bán.
• Thực tế triển khai: Sau hơn 2 năm, chỉ có hơn 200 triệu đơn thuốc được liên thông từ hơn 20.000 cơ sở khám chữa bệnh và hơn 100.000 bác sĩ được cấp mã.
• Bất cập: Quản lý đơn thuốc và bán thuốc không theo đơn còn nhiều hạn chế.

2. Các Vi Phạm và Bất Cập Cụ Thể:

• Kê đơn thuốc bằng tay: Vẫn phổ biến tại một số phòng khám, dù đã có quy định về kê đơn điện tử.
• Kê đơn điện tử hình thức: Đơn thuốc thiếu mã, không liên thông, không xác minh được tính chính xác.
• Bán thuốc không phép: Bán thuốc ngay tại phòng khám khi chưa đăng ký mở nhà thuốc. Ví dụ: Thuốc lấy từ nhà vệ sinh.
• Bán thuốc không kê đơn: Nhà thuốc lớn có đăng ký kinh doanh nhưng vẫn bán kháng sinh không cần đơn, không nhập liệu.
• Kê đơn không đúng quy định: Bác sĩ kê đơn không tuân thủ quy định, hướng dẫn sử dụng thuốc không chính xác (ví dụ: uống cả 3 loại kháng sinh cùng lúc).

3. Hậu Quả và Tác Động:

• Khó khăn trong quản lý: Việc kê đơn không đúng quy định và bán thuốc không theo đơn gây khó khăn cho việc quản lý.
• Tình trạng kháng thuốc: Là một trong những hệ lụy từ việc quản lý lỏng lẻo.
• Số liệu WHO: Mỗi năm có khoảng 700.000 người tử vong do kháng thuốc. Dự báo đến năm 2050, cứ 3 giây có 1 người tử vong do siêu vi khuẩn kháng thuốc (khoảng 10 triệu người/năm).
• Tình hình tại Việt Nam: Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỉ lệ kháng thuốc kháng sinh rất cao, đặc biệt do việc sử dụng kháng sinh không hợp lý. 97% nhà thuốc bán kháng sinh không kê đơn.
• Ca bệnh thực tế: Bệnh nhân sử dụng kháng sinh thường xuyên, sau đó mắc lao và nhiễm khuẩn đa kháng, tình trạng nguy kịch.

4. Giải Pháp và Đề Xuất:

• Chuyển đổi số: Cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế để khắc phục bất cập.
• Liên thông dữ liệu: Kê đơn điện tử và liên thông dữ liệu quốc gia giúp xác minh tính minh bạch, cập nhật trạng thái đơn thuốc, và cảnh báo đơn thuốc hết hạn.
• Siết chặt quy trình: Giám sát chặt chẽ quy trình kê đơn và bán thuốc theo đơn.
• Tuân thủ quy định: Các đơn vị cần thực hiện đúng quy định về kê đơn thuốc điện tử và liên thông dữ liệu.
• Phối hợp liên ngành: Hệ thống dược sĩ lâm sàng, vi sinh lâm sàng và bác sĩ lâm sàng cần làm việc nhóm để tạo ra đơn thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả.
• Nâng cao ý thức người dân: Người dân cần đi khám và kê đơn thay vì tự ý mua thuốc.

5. Vai Trò của Công Nghệ Thông Tin:

• Giảm thiểu nguồn lực: Giải pháp công nghệ thông tin giúp giảm thiểu nguồn lực và giám sát tốt hơn.
• Giám sát kê đơn và bán thuốc: Kê đơn thuốc điện tử và bán thuốc theo đơn bằng mã đơn thuốc giúp giám sát minh bạch hơn.

6. Notable Quotes:

• "Đối với cái đơn thuốc còn kê bằng tay và hoặc là kê bằng điện tử nhưng không liên thông dữ liệu quốc gia thì chúng ta sẽ rất khó để xác minh tính minh bạch đơn thuốc."
• "Sử dụng kháng sinh nó không hợp lý thì việc đầu tiên là bệnh nó không khỏi bệnh không khỏi có là chúng ta sẽ tăng cái thời gian điều trị lên đấy là điểm thứ nhất và thứ hai chúng ta sẽ tăng cái chi phí từ cái chi phí tài chính cho đến với chi phí cơ hội và sống."
• "Vốn dĩ kháng sinh là vũ khí để cứu người nhưng nếu dùng không đúng cách hoặc lạm dụng thì sẽ bị tấn công ngược lại."

7. Technical Terms and Concepts:

• Mã đơn thuốc (Prescription code): Mã số định danh duy nhất cho mỗi đơn thuốc, giúp theo dõi và quản lý.
• Liên thông dữ liệu (Data connectivity): Kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin khác nhau (ví dụ: giữa phòng khám, nhà thuốc và hệ thống quản lý quốc gia).
• Kháng sinh (Antibiotics): Thuốc dùng để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.
• Vi khuẩn đa kháng (Multidrug-resistant bacteria): Vi khuẩn không còn nhạy cảm với nhiều loại kháng sinh, gây khó khăn trong điều trị.
• Nhiễm khuẩn huyết (Sepsis): Tình trạng nhiễm trùng nặng, gây tổn thương các cơ quan trong cơ thể.

8. Synthesis/Conclusion:

Việc quản lý đơn thuốc và bán thuốc theo đơn ở Việt Nam còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng kháng thuốc gia tăng. Cần có các giải pháp đồng bộ từ việc đẩy mạnh chuyển đổi số, siết chặt quy trình kê đơn và bán thuốc, đến nâng cao ý thức của người dân về sử dụng kháng sinh hợp lý. Sự phối hợp giữa các cơ sở y tế, nhà thuốc và cơ quan quản lý là yếu tố then chốt để cải thiện tình hình.