Gốc rễ cho ngoại giao mềm dẻo của Việt Nam

Key Concepts:

• Tâm thái (Mindset) của nhà Trần đối với nhà Nguyên và nhà Tống
• Cống phẩm (Tributes) và cách nhà Trần ứng phó với yêu cầu cống nạp
• Đường lối ngoại giao (Diplomatic approach) linh hoạt của người Việt
• Ngôn từ ngoại giao (Diplomatic language) khéo léo và xảo thuật (artifice)

1. Tâm Thái và Thiện Cảm của Nhà Trần:

• Nhà Trần có tâm thái không thần phục nhà Nguyên.
• Nhà Trần có thiện cảm với nhà Tống trước đó.
• Ví dụ: Nhà Trần cống voi cho nhà Tống.

2. Ứng Xử với Cống Phẩm cho Nhà Nguyên:

• Cống phẩm cho nhà Nguyên thường không "dùng được," gây ra sự trách móc từ phía nhà Nguyên.
• Trần Nhân Tông giải thích rằng đồ thổ sản trong nước chỉ có bấy nhiêu, cốt là ở lòng thành.
• Trần Nhân Tông đặt câu hỏi tại sao nhà Nguyên lại đòi hỏi những vật phẩm hiếm có từ các nước xa xôi.

3. Chiến Thuật Khất Lần Việc Cống Voi:

• Nhà Nguyên liên tục đòi cống voi.
• Trần Thái Tông: Voi to, đi lại chậm hơn ngựa của Thượng Quốc.
• Trần Thánh Tông: Quản tượng Việt Nam nhớ vợ con, không nỡ xa nhà.
• Trần Nhân Tông: Năm nay rét đậm, thú vật ốm yếu, không thể khởi hành.

4. Ngôn Từ Ngoại Giao Khéo Léo và Xảo Thuật:

• Nhà Trần sử dụng ngôn từ ngoại giao khéo léo để ứng phó với nhà Nguyên.
• Từ góc độ của nhà Nguyên, có thể coi là thiếu chân thành.
• Tuy nhiên, đây là một "motive" khéo léo và có tính xảo thuật trong ứng xử.

5. Đường Lối Ngoại Giao Nhất Quán:

• Không chỉ Trần Nhân Tông mà các vua Trần trước đó cũng có phương thức ứng xử tương tự.
• Đây là một đường lối ngoại giao gần như nhất quán của người Việt.
• Ngày nay có thể gọi là "ngoại giao linh hoạt" hoặc "ngoại giao cây tre."

6. Kết Luận:

Nhà Trần đã thể hiện một đường lối ngoại giao khéo léo và linh hoạt trong việc ứng xử với các triều đại Trung Hoa, đặc biệt là nhà Nguyên. Bằng cách sử dụng ngôn từ ngoại giao khéo léo, đưa ra các lý do hợp lý để trì hoãn hoặc từ chối các yêu cầu cống nạp, nhà Trần đã bảo vệ được lợi ích quốc gia và thể hiện được sự tự tôn dân tộc.