Giảm phát thải cùng "hạt ngọc xanh" của Việt Nam | VTV24

Tóm tắt Video về Chuỗi Giá Trị Gạo Bền Vững của Việt Nam

Key Concepts:

• Chuỗi giá trị gạo bền vững
• Phát thải carbon thấp trong sản xuất lúa gạo
• Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp
• Biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long
• Giống lúa công nghệ và canh tác bền vững
• Liên kết chuỗi giá trị: Nông dân - Hợp tác xã - Doanh nghiệp
• Thương hiệu gạo Việt Nam

1. Thực trạng và Cơ hội của Ngành Gạo Việt Nam:

• Gạo Việt Nam được ưa chuộng về hương vị, đặc biệt trong các nhà hàng sushi ở châu Âu (gần 50% sử dụng gạo Việt Nam).
• Khó khăn trong việc xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam tại các thị trường khó tính.
• Cơ hội: Gạo Việt Nam có lượng phát thải carbon thấp hơn so với đối thủ cạnh tranh.
• Ngân hàng Thế giới: 48% lượng khí thải nông nghiệp và 75% lượng metan từ sản xuất lúa gạo.
• Nguyên nhân phát thải cao: Sử dụng nước kém hiệu quả, mật độ gieo xạ cao, bón phân chưa hiệu quả, quản lý phụ phẩm (rơm rạ, trấu) chưa đúng cách, sử dụng năng lượng kém hiệu quả.

2. Đề án 1 Triệu Hecta Lúa Chất Lượng Cao và Phát Thải Thấp:

• Mục tiêu: Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
• Nông dân tham gia đề án thực hiện đo đếm khí nhà kính.
• Phương pháp: Lấy mẫu khí nhà kính (CH4 và N2O) để phân tích và đánh giá hiệu quả giảm phát thải của các mô hình canh tác (tưới ướt khô xen kẽ, bón phân vùi sâu).
• Ứng dụng công nghệ: Sử dụng máy bay không người lái để tưới phân, thuốc, giúp giảm 20% chi phí đầu vào (giống, nước, phân, thuốc) và giảm một nửa lượng khí nhà kính phát thải.
• Hợp tác xã đầu tư máy móc (máy roll, máy gặt đập) để theo kịp tình hình chung.

3. Chuyển Đổi Phương Thức Canh Tác Bền Vững:

• Tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết: Nông dân - Hợp tác xã - Doanh nghiệp.
• Lợi ích cho nông dân: Giảm chi phí đầu vào (phân, thuốc) 30%, nâng cao giá trị hạt gạo thông qua xây dựng thương hiệu gạo phát thải thấp.
• "Vấn đề trước hết đó là tổ chức lại sản xuất theo cái chuỗi liên kết nông dân hợp tác xã và doanh nghiệp đó là những nhân tố quan trọng phải liên kết với nhau theo cái chuỗi giá trị này."

4. Thách Thức từ Biến Đổi Khí Hậu và Giải Pháp:

• Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt với hạn hán, xâm nhập mặn.
• Nghiên cứu năm 2024 trên tạp chí Discovery Sustainability: Các kịch bản nước biển dâng tác động đến canh tác nông nghiệp.
• Kịch bản cực đoan: Mực nước biển dâng 20cm, 50cm, 95cm sẽ làm mất lần lượt 1%, 7%, 23% diện tích canh tác lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long.
• Xâm nhập mặn năm 2024 diễn ra sớm (giữa tháng 11/2023) và sâu vào nội đồng.
• Các tỉnh Sóc Trăng, Long An, Trà Vinh, Bạc Liêu, Cà Mau bị ảnh hưởng nặng nề.
• Hậu quả: Ảnh hưởng đến sản lượng lúa gạo, đóng góp 50% sản lượng lúa và 95% lượng gạo xuất khẩu của cả nước.
• Giải pháp: Biến hạn mặn thành cơ hội, thích ứng với biến đổi khí hậu.

5. Giống Lúa Công Nghệ và Canh Tác Thích Ứng:

• Doanh nghiệp và nhà khoa học sáng tạo giống cây trồng chịu mặn, chịu hạn.
• Ví dụ: "Cây lúa 1,5 giảm" thích ứng với biến đổi khí hậu, cho ra "hạt gạo xanh phát thải thấp".
• Công ty Vinasit ứng dụng phân bón hữu cơ thế hệ mới Eco Nanomix (làm đất tơi xốp, tiết kiệm 30% phân bón, giảm số lần bón, giảm phát thải khí nhà kính).
• Ứng dụng phần mềm quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc Farm Record và Agristart (Nhật Bản, Israel) sử dụng công nghệ vệ tinh để thẩm tra diện tích, dự báo sâu bệnh.
• "Chúng tôi buộc phải đầu tư vào rất nhiều về R&D khi mà chúng tôi có nghiêm túc như vậy thì chúng tôi cũng có những cái kết quả rất là khích lệ đó là ờ chúng tôi đã ra được một cái số giống mới mà nó có thể nó chống chọi được những cái ngập ngập mặn rồi là những cái biến đổi khí hậu nóng dần lên cũng như là những cái cơn gió mạnh thì những cái cây hạt nó không có bị rơi xuống và nó rất là thẳng và nó không bị cong."
• Mở rộng vùng nguyên liệu trồng lúa một vài năm giảm và tưới ngập khô xen kẽ (4000 ha, mục tiêu tăng lên 11.8 ha) tại Đồng bằng sông Cửu Long.
• Mục tiêu: Giảm 25-30% chi phí sản xuất và giảm 4,1 tấn CO2/1 ha.

6. Chuỗi Giá Trị Sau Thu Hoạch và Thương Mại:

• Nhà máy chế biến lúa gạo tự động hóa 100% công nghệ Nhật Bản.
• Điện mặt trời chiếm hơn 50% lượng điện sử dụng trong sản xuất (giảm 3,500 tấn CO2/năm).
• Gạo Việt Nam xuất khẩu sang các thị trường cao cấp (Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Châu Âu).
• Thương hiệu "Vietnam Rice" hiện diện trên quầy kệ siêu thị lớn trên toàn cầu.

7. Kết luận:

• Mục tiêu chung: Tạo ra "hạt gạo hạnh phúc" tốt cho nông dân, doanh nghiệp và môi trường.
• Hy vọng: Gạo Việt Nam không chỉ bền vững mà còn vươn xa trên bản đồ thế giới.