Giải mã sự phát triển đáng kinh ngạc của các thành phố biển tại Việt Nam | IamSuSu

Key Concepts

• Cơ sở hạ tầng (Infrastructure)
• Quy hoạch (Planning)
• Phát triển bền vững (Sustainable development)
• Tăng trưởng nóng (Rapid growth)
• Đa dạng hóa kinh tế (Economic diversification)
• Bản sắc riêng (Unique identity)
• Không gian công cộng (Public space)
• Công trình biểu tượng (Iconic structures)
• Du lịch biển (Coastal tourism)
• Bất động sản nghỉ dưỡng (Resort real estate)

Phần 1: Mô hình Đà Nẵng - Bài học về tầm nhìn quy hoạch

• Bối cảnh: Năm 2000, thu nhập bình quân đầu người của Đà Nẵng chỉ 480 đô la/năm, du lịch còn sơ khai. Đến năm 2019, thu nhập bình quân tăng gấp 8 lần, doanh thu du lịch tăng gấp 130 lần.
• Bước ngoặt: Nghị quyết 33 của Bộ Chính trị năm 2003 về xây dựng và phát triển Đà Nẵng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nghị quyết này đóng vai trò "Kim Chỉ Nam," xác định hạ tầng giao thông phải đi trước.
• Hạ tầng mang tính biểu tượng: Cầu Sông Hàn (cầu quay đầu tiên của Việt Nam), cầu Thuận Phước (cầu dây võng dài nhất Việt Nam lúc bấy giờ), cầu Rồng, cầu Trần Thị Lý.
• Bài học lớn: Đà Nẵng quy hoạch hạ tầng trước khi phát triển bất động sản. Phát triển bất động sản mà thiếu quy hoạch hạ tầng sẽ dẫn đến tắc nghẽn giao thông, không gian công cộng bị thu hẹp, sông bị lấn chiếm.
• Ví dụ về quy hoạch tốt:
  • Giữ lại giải công viên biển Đông rộng lớn và các bãi tắm công cộng thay vì cấp phép xây dựng.
  • Mạng lưới giao thông thiết kế theo ô bàn cờ hiện đại.
  • Sông Hàn trở thành lá phổi xanh của thành phố.
• Mục tiêu kép: Hạ tầng được xây dựng với mục tiêu dân sinh và biểu tượng. Các cây cầu không chỉ giải quyết giao thông mà còn là công trình kiến trúc, sản phẩm du lịch độc đáo.
• Phát triển logistics: Phát triển đồng bộ sân bay quốc tế và cảng biển nước sâu Tiên Sa, biến Đà Nẵng thành trung tâm logistics, dịch vụ của khu vực. Cảng Đà Nẵng là cảng container lớn nhất miền Trung, cửa ngõ ra biển cho hành lang kinh tế Đông Tây. Sân bay quốc tế Đà Nẵng là sân bay lớn thứ ba cả nước, trung tâm trung chuyển hàng không quan trọng.
• Kết quả: Đô thị cân bằng và bền vững, thu hút các ngành kinh tế khác như công nghệ cao, tài chính, giáo dục, y tế chất lượng cao. Đà Nẵng trở thành điểm đến hấp dẫn giới trẻ và chuyên gia trong và ngoài nước, dẫn đầu xu hướng "bỏ phố về biển."
• Vị thế khu vực: Đà Nẵng đang từng bước khẳng định vị thế, được gọi là "Silicon Valley mới của Đông Nam Á," thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là vi mạch và bán dẫn. Đề án xây dựng trung tâm tài chính quốc tế.

Phần 2: Mô hình Nha Trang - Bài học từ tăng trưởng nóng

• Bối cảnh: Trước năm 2010, Nha Trang là thành phố du lịch nổi tiếng nhưng quy mô còn khiêm tốn. Kinh tế Khánh Hòa phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và thủy sản.
• Động lực: Phát triển tự thân mạnh mẽ, động lực thị trường đóng vai trò chủ đạo. Tỉnh Khánh Hòa ban hành nhiều chính sách, nghị quyết chuyên đề về phát triển du lịch, xác định đây là ngành kinh tế mũi nhọn.
• Mục tiêu: Biến Nha Trang thành trung tâm du lịch biển quốc tế.
• Yếu tố thúc đẩy:
  • Hoàn thành các tuyến cao tốc kết nối với TP.HCM, tăng lượng khách du lịch nội địa.
  • Nâng cấp cảng Nha Trang để đón tàu du lịch quốc tế cỡ lớn.
  • Tập trung vào khách quốc tế (chi tiêu cao hơn, thời gian lưu trú dài hơn).
  • Sự trỗi dậy của các hãng hàng không giá rẻ và chuyến charter flight, thu hút khách từ Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc.
  • Nâng cấp cảng hàng không Cam Ranh thành sân bay quốc tế hiện đại.
• Kết quả:
  • Năm 2010: 1,8 triệu lượt khách, doanh thu 1.700 tỷ đồng.
  • Năm 2019: 7 triệu lượt khách (3,5 triệu khách quốc tế), doanh thu 27.000 tỷ đồng.
  • Bùng nổ thị trường bất động sản nghỉ dưỡng.
• Vấn đề:
  • Đường Trần Phú trở thành "bức tường bê tông" với hàng chục dự án khách sạn, cao tầng mọc lên san sát, mật độ xây dựng cao (60-70%).
  • Quá tải hạ tầng đô thị.
  • Tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng (quỹ đất dành cho giao thông chỉ 9%, thấp hơn tiêu chuẩn tối thiểu 16%).

Phần 3: Làm thế nào để phát triển hết tiềm năng của các thành phố biển?

• Bài học rút ra từ Đà Nẵng và Nha Trang:
  • Nên làm:
    1. Quy hoạch hạ tầng đi trước một bước: Dành sẵn quỹ đất cho không gian công cộng và giao thông trước khi cấp phép dự án bất động sản. Ví dụ: Quy Nhơn tại khu kinh tế Nhơn Hội, Phú Yên tập trung hoàn thiện hạ tầng nền tảng (cao tốc Bắc Nam, nhà ga T2 sân bay Tuy Hòa). Hạ tầng dọc bờ biển Phú Yên quy hoạch theo mô hình ô bàn cờ. Hạ Long xây dựng tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn.
    2. Kiến tạo công trình biểu tượng có mục tiêu kép: Biến công trình thành công cụ branding, biểu tượng văn hóa. Ví dụ: Vũng Tàu với tượng Chúa Kitô Vua, Phú Yên với quảng trường tháp Nghênh Phong, Phú Quốc với cầu Hôn.
    3. Đa dạng hóa nền kinh tế: Thu hút nhiều ngành nghề khác nhau như công nghệ cao, tài chính, giáo dục. Ví dụ: Hải Phòng là trung tâm công nghiệp và logistics lớn.
  • Nên tránh:
    1. Cám dỗ của tăng trưởng nóng: Nha Trang là ví dụ về việc bãi biển bị che khuất bởi khách sạn, nhà cao tầng, dẫn đến quá tải hạ tầng.
    2. Bê tông hóa mặt tiền biển: Sầm Sơn là ví dụ về sự phát triển nhanh chóng nhưng thiếu quy hoạch, buộc phải tái thiết tốn kém.
• Yếu tố quan trọng: Xây dựng bản sắc riêng, câu chuyện độc nhất vô nhị. Ví dụ: Hội An có cá tính riêng biệt, trở thành di sản sống. Phú Yên đặt mục tiêu trở thành công viên địa chất toàn cầu UNESCO, kể câu chuyện về sự tôn trọng di sản.

Kết luận

Video phân tích mô hình phát triển của Đà Nẵng và Nha Trang để rút ra bài học cho các thành phố biển khác. Đà Nẵng thành công nhờ quy hoạch hạ tầng bài bản, phát triển bền vững, trong khi Nha Trang gặp vấn đề do tăng trưởng nóng và bê tông hóa. Các thành phố biển nên ưu tiên quy hoạch hạ tầng, xây dựng công trình biểu tượng, đa dạng hóa kinh tế và tạo dựng bản sắc riêng để phát triển bền vững.