DONALD TRUMP VÀ SỰ TRỖI DẬY CỦA CHỦ NGHĨA BIỆT LẬP

Key Concepts

• Chủ nghĩa biệt lập (Isolationism): Chính sách đối ngoại tập trung vào lợi ích quốc gia, hạn chế can thiệp vào các vấn đề quốc tế.
• Chủ nghĩa đa phương (Multilateralism): Chính sách đối ngoại hợp tác với nhiều quốc gia để giải quyết các vấn đề chung.
• Lợi ích quốc gia (National Interest): Mục tiêu và ưu tiên của một quốc gia trong quan hệ quốc tế.
• Toàn cầu hóa (Globalization): Sự kết nối và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trên toàn thế giới.
• Bảo hộ thương mại (Trade Protectionism): Chính sách bảo vệ nền kinh tế trong nước bằng cách hạn chế nhập khẩu.
• Cán cân thương mại (Trade Balance): Sự chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia.
• Đảng Dân chủ (Democratic Party): Một trong hai đảng chính trị lớn ở Mỹ, thường có xu hướng can thiệp và hợp tác quốc tế.
• Đảng Cộng hòa (Republican Party): Một trong hai đảng chính trị lớn ở Mỹ, thường có xu hướng thực dụng và biệt lập.
• Chiến tranh lạnh (Cold War): Giai đoạn đối đầu ý thức hệ giữa Mỹ và Liên Xô sau Thế chiến II.
• Cường quốc (Superpower): Một quốc gia có sức mạnh kinh tế, quân sự và chính trị lớn, có khả năng ảnh hưởng đến các vấn đề toàn cầu.

Chủ nghĩa biệt lập của Trump và tác động

Bối cảnh và quan điểm của Trump

• Trump đại diện cho cánh hữu của Đảng Cộng hòa, ưu tiên lợi ích của nước Mỹ và người dân Mỹ.
• Quan điểm "thân ai nấy lo," tự lập, không dựa dẫm vào ai.
• Chủ nghĩa biệt lập không mới ở Mỹ, từng thể hiện rõ trong giai đoạn đầu Thế chiến II.
• Trump có thể nổ hơi to khi tranh cử, ví dụ xây tường với Mexico và bắt Mexico trả tiền, rút nhà máy từ Trung Quốc về Mỹ.

Lịch sử hình thành và phát triển của chủ nghĩa biệt lập

• Trước Thế chiến II: Mỹ theo đuổi chủ nghĩa biệt lập, coi chiến tranh ở châu Âu là việc của châu Âu.
• Sau Trân Châu Cảng: Mỹ tham chiến, chủ nghĩa biệt lập bị đẩy lùi, chủ nghĩa đa phương lên ngôi.
• Chiến tranh Lạnh: Mỹ trở thành "sen đầm quốc tế," bảo kê cho phe tư bản, đối đầu với Liên Xô.
• Kế hoạch Marshall: Mỹ viện trợ tái thiết Tây Âu và Nhật Bản, ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản.
• Chiến tranh Việt Nam: Mỹ can thiệp sâu vào Việt Nam, nhưng cuối cùng phải rút quân do sức ép trong nước.
• Đảng Dân chủ vs. Đảng Cộng hòa: Đảng Dân chủ có xu hướng can thiệp, Đảng Cộng hòa có xu hướng biệt lập.

Toàn cầu hóa và sự trỗi dậy của Trung Quốc

• Toàn cầu hóa: Sự kết nối các nền kinh tế trên toàn thế giới, đặc biệt sau khi Liên Xô sụp đổ.
• Mỹ - Trung Quốc: Mối quan hệ thương mại lớn nhất, giúp Trung Quốc trỗi dậy thành cường quốc.
• Mặt trái của toàn cầu hóa: Kinh tế Mỹ bị thiệt hại, giới cần lao Mỹ thất nghiệp, Trung Quốc cạnh tranh với Mỹ.
• Chi phí bảo kê: Mỹ phải chi nhiều tiền cho NATO, đóng quân ở Hàn Quốc, Nhật Bản để kiềm chế Trung Quốc.
• Chiến tranh Ukraina: Mỹ tốn kém hàng trăm tỷ đô la, nhưng Nga vẫn cố gắng thi gan.

Trump và chủ nghĩa biệt lập quay trở lại

• Bối cảnh: Toàn cầu hóa khiến kinh tế Mỹ đi xuống, Trung Quốc trỗi dậy.
• Trump lên làm Tổng thống: Thực thi chủ nghĩa biệt lập, biến nước Mỹ thành số một.
• Đại dịch COVID-19: Biden thắng cử nhờ lợi thế xử lý khủng hoảng.
• Kinh tế trì trệ, chiến tranh Ukraina: Phe dân chủ mất uy tín, Trump có cơ hội quay trở lại.

Trump sẽ thực thi chủ nghĩa biệt lập như thế nào?

• Mặc cả chi phí đóng góp: Đòi tiền để bảo vệ quân sự cho Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines.
• Rút quân: Khỏi các căn cứ quân sự không có lợi ích ngắn hạn.
• Cắt giảm viện trợ: Cho các cuộc chiến không có lợi ích hoặc không bị đe dọa an ninh như Ukraina.
• Ủng hộ Israel và Đài Loan: Nếu bị đe dọa quân sự, vì Mỹ có lợi ích ở đây.
• Tăng thuế nhập khẩu: Đặc biệt là từ Trung Quốc, sẵn sàng thương chiến.
• Hạn chế can thiệp: Vào các điểm nóng trên thế giới nếu không thấy bị ảnh hưởng lợi ích đáng kể.

Tác động đến Việt Nam

• Tăng thuế nhập khẩu: Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ sẽ khó khăn hơn.
• Bảo hộ thương mại: Làm tăng giá sản phẩm, người dùng thiệt hại.
• Việt Nam phải lựa theo Mỹ: Kêu gọi Mỹ đầu tư khi rút khỏi Trung Quốc.
• Vấn đề biển Đông: Mỹ có thể ít can thiệp hơn, Trung Quốc làm càn hơn.
• Cắt giảm ngân sách: Cho các hội nhóm, NGO được Mỹ tài trợ.

Kết luận

• Chủ nghĩa biệt lập của Trump có thể khiến nhiều nước thiệt hại, nhưng giúp Mỹ trở thành số một.
• Biệt lập quá thì Mỹ sẽ mất dần đàn em, vị thế quốc tế giảm.
• Các nước lớn sẽ bắt nạt các nước lân bang mà không lo Mỹ can thiệp.
• Phân tích dựa trên lợi ích của người Việt, không phải người Mỹ.
• Thực tế có thể khác ít nhiều so với dự báo.