Đổ đầy bình xăng E10 | Điểm chạm chính sách | VTV24

Key Concepts

• Xăng sinh học (Biofuel): Nhiên liệu được pha trộn giữa xăng khoáng và cồn sinh học (Ethanol).
• E5 RON 92: Hỗn hợp gồm 95% xăng khoáng RON 92 và 5% Ethanol.
• E10: Hỗn hợp gồm 90% xăng khoáng và 10% Ethanol (đang trong lộ trình triển khai).
• Xăng khoáng (Mineral Gasoline): Xăng truyền thống (ví dụ: RON 95).
• Ethanol: Cồn sinh học được sản xuất từ quá trình lên men đường trong thực vật (ngô, mía, sắn).
• Flex Fuel: Loại xe có động cơ linh hoạt, có thể sử dụng nhiên liệu có hàm lượng Ethanol cao (lên đến 100%).
• An ninh năng lượng: Mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

1. Tổng quan về Xăng sinh học tại Việt Nam

Xăng sinh học đã được bán thương mại tại Việt Nam hơn 16 năm. Mặc dù là xu hướng toàn cầu nhằm bảo vệ môi trường và tái tạo năng lượng, việc tiếp nhận tại Việt Nam vẫn gặp nhiều rào cản.

• Thực trạng tiêu thụ: Khảo sát trực tuyến của VTV24 cho thấy 94% người dùng vẫn chọn xăng khoáng RON 95, chỉ 6% chọn E5.
• Số liệu Bộ Công Thương: Năm 2023, tỷ lệ xăng sinh học chiếm 18,39% tổng sản lượng xăng. Đáng chú ý, tỷ lệ này có xu hướng giảm dần qua các năm (14,8% năm 2024 và 10,5% năm 2025), cho thấy sự lệch pha giữa chính sách và thực tế tiêu dùng.

2. Các luồng quan điểm và yếu tố kỹ thuật

• Lo ngại của người dùng: Nhiều người tin rằng xăng sinh học làm yếu động cơ, hao xăng, hoặc gây ăn mòn các chi tiết máy do tính chất ngậm nước của Ethanol.
• Góc nhìn chuyên môn: Các nghiên cứu khoa học và thực tế tại châu Âu, Mỹ khẳng định các loại xe sản xuất từ năm 2010 trở lại đây hoàn toàn tương thích với xăng E5/E10. Các tranh cãi trên thế giới thường chỉ xoay quanh việc nâng tỷ lệ phối trộn lên mức cao hơn (E15, E20) hoặc vấn đề sử dụng đất nông nghiệp để trồng cây nguyên liệu thay vì lương thực.

3. Lộ trình và Chính sách (Đề án 177)

Quyết định 177/2007/QĐ-TTg được coi là "giấy khai sinh" của xăng sinh học tại Việt Nam với ba trụ cột:

1. An ninh năng lượng: Giảm phụ thuộc nhập khẩu.
2. Bảo vệ môi trường: Giảm phát thải khí nhà kính.
3. An sinh nông thôn: Tạo đầu ra cho cây sắn và mía đường.

Thách thức thực tế:

• Nguồn cung Ethanol: Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất Ethanol nhưng chỉ 3 nhà máy đang vận hành, đáp ứng chưa tới 25% nhu cầu. Dự kiến trong 2 năm tới vẫn phải nhập khẩu 700.000 - 1.000.000 tấn Ethanol/năm.
• Hạ tầng: Chi phí đầu tư bồn bể, trạm phối trộn tại các tổng kho rất lớn khiến doanh nghiệp e ngại.
• Lợi nhuận: Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu không mặn mà do chiết khấu và lợi nhuận của xăng sinh học thấp hơn so với xăng RON 95.

4. Các ví dụ và so sánh quốc tế

• Mỹ: Xăng E10 là loại phổ biến nhất (chiếm 90%). Tranh cãi về việc nâng lên E15 đã kéo dài từ năm 2009 do lo ngại về bảo hiểm và độ bền động cơ.
• Brazil: Quốc gia tiên phong với các dòng xe "Flex Fuel" sử dụng Ethanol 100% hoặc xăng pha Ethanol tỷ lệ cao.
• Ấn Độ: Đang nỗ lực nâng tỷ lệ phối trộn lên 20% (E20).

5. Kết luận và Triển vọng

Việc chuyển đổi sang xăng sinh học là xu hướng tất yếu để bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh năng lượng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu thay thế hoàn toàn xăng khoáng, Việt Nam cần giải quyết đồng bộ các vấn đề:

• Ổn định vùng nguyên liệu: Đảm bảo nguồn cung sắn/mía ổn định.
• Cải thiện hạ tầng: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trạm phối trộn.
• Chính sách giá: Tạo khoảng cách giá hấp dẫn hơn nữa giữa xăng sinh học và xăng khoáng.
• Truyền thông: Xóa bỏ tâm lý lo ngại sai lệch của người tiêu dùng về độ bền động cơ thông qua các bằng chứng khoa học và thực tế sử dụng.

“Việc loại bỏ hoàn toàn xăng khoáng và chuyển hết sang xăng sinh học như tới đây may ra mới có thể khiến người dùng sẽ chuyển sang dùng loại xăng tiên tiến này.” – Anh Quốc Lê (Chuyên gia chính sách).