ĐEK BIẾT GÌ CŨNG TIẾN – Hành trình từ zero đến doanh thu tỷ đô của FPT Software | Nga Levi

Key Concepts

• Xuất khẩu phần mềm (Software Export)
• Tinh thần "Đếch biết gì cũng tiến" (Go-ahead spirit, roughly translated as "Just do it even if you don't know how")
• Chuyển đổi số (Digital Transformation)
• Chiến tranh nhân dân (People's War)
• M&A (Mergers and Acquisitions)
• Outsourcing
• Fractal (Hình phân dạng)

Những năm đầu gian khó (1998-2003): Ra trận tay không

• Bối cảnh: Năm 1998, FPT đối mặt với khủng hoảng tài chính châu Á và nguy cơ trì trệ. Chuyến đi Ấn Độ của lãnh đạo FPT đã mở ra ý tưởng xuất khẩu phần mềm.
• Hội nghị Diên Hồng: Hội nghị chiến lược FPT tại Đồ Sơn, Hải Phòng, năm 1998, được ví như Hội nghị Diên Hồng, quyết định đầu tư 1 triệu đô vào xuất khẩu phần mềm. Nguyễn Thành Nam trình bày tham luận "Xuất khẩu phần mềm hay là chết".
• Đội hình tiên phong: Tuyển chọn kỹ sư giỏi lập trình, tiếng Anh, kỹ năng kinh doanh và khả năng sinh tồn. Các nhân vật tiêu biểu như Hoàng Việt Anh, Hùng Henry, Bùi Hoàng Tùng.
• Thực tế phũ phàng:
  • Chi nhánh Ấn Độ không giành được hợp đồng nào.
  • Tại Mỹ, Hùng Henry và đồng nghiệp phải ăn mì gói sống, tìm kiếm khách hàng nhỏ. Hợp đồng đầu tiên trị giá 2500 đô từ một chuỗi tiệm phở Việt Nam.
  • Martin Geiger, giám đốc marketing người Mỹ, đánh giá FPT có "ảo tưởng sai lầm" và bán "sản phẩm sai" cho "khách hàng sai" ở "thị trường sai".
  • Báo chí địa phương giễu cợt.
• Bài học:
  • Đóng cửa chi nhánh Ấn Độ, văn phòng Silicon Valley.
  • Chỉ lòng quyết tâm là chưa đủ.
  • Thiếu hiểu biết về nhu cầu khách hàng nước ngoài, kỹ năng ngoại ngữ, giao tiếp, phong cách làm việc chuyên nghiệp.
  • Cần vượt qua định kiến về làm gia công.
  • Chỉ người FPT mới có đủ quyết tâm và kiên nhẫn.
• Tinh thần "Đếch biết gì cũng tiến": Dám làm cái chưa từng làm, dám bước vào cái chưa từng biết, dám thất bại để trưởng thành.

Vượt sóng lớn (2003-2015): Bước chân thần tốc trên đất Nhật

• Hướng đi mới: Nhật Bản: Thị trường Nhật Bản thiếu hụt nhân lực công nghệ thông tin, dù có rào cản ngôn ngữ và văn hóa kinh doanh khắt khe.
• Khó khăn ban đầu:
  • Rào cản ngôn ngữ: Chủ tịch Trương Gia Bình bị nói khéo "chờ học xong tiếng Anh".
  • Văn hóa kinh doanh Nhật yêu cầu sự chính xác, kiên nhẫn và chuẩn mực cao.
• Thành công bước đầu:
  • Năm 2001, có khách hàng Nhật đầu tiên.
  • Dự án số hóa bản đồ: 120 kỹ sư Việt vá hàng nghìn lỗi trong 3 tháng.
  • Năm 2002, thành lập Hiệp hội phần mềm Việt Nam Vinasa.
• Chiến lược:
  • Chấp nhận làm dự án gia công nhỏ, sửa lỗi phần mềm.
  • Tinh thần "khách giao gì làm nấy", kiên trì bám trụ.
• Vai trò của "ông chú": Ông Ichibasan (Nissan) hỗ trợ đào tạo đội ngũ FPT về outsourcing theo chuẩn Nhật.
• Thành lập FPT Japan: Ngày 13/11/2005, thành lập FPT Japan tại Osaka, đánh dấu sự hiện diện pháp lý đầu tiên.
• Mở rộng: Mở rộng sang Tokyo, Nagoya. Đến năm 2012, FPT Japan trở thành công ty phần mềm Việt Nam lớn nhất tại Nhật.
• Thành tựu: Đến năm 2015, thị trường Nhật Bản chiếm gần 50% doanh thu xuất khẩu phần mềm.
• Bài học: Học hỏi và nội lực hóa những chuẩn mực quản lý khắt khe nhất.

Từ Outsourcing đến Digital Transformation và những thương vụ M&A (2015-2023)

• Thay đổi tầm vóc: Năm 2007-2008, lãnh đạo FPT tin rằng phần mềm có thể kiếm được nhiều tiền.
• Chuyển đổi số: Dịch chuyển từ công ty gia công phần mềm sang công ty cung cấp dịch vụ công nghệ tổng thể, tập trung vào chuyển đổi số.
• Kết quả: Năm 2018, doanh thu chuyển đổi số từ thị trường nước ngoài gấp 5 lần. Năm 2023, chiếm khoảng 50% tổng doanh thu xuất khẩu phần mềm.
• Thương vụ M&A:
  • Năm 2014, mua lại RWE IT Slovakia, bước chân vào lĩnh vực công nghệ tiện ích tại Châu Âu.
  • Năm 2018, mua 90% cổ phần Intelet (Atlanta, Mỹ), bổ sung năng lực tư vấn cấp chiến lược.
• Tăng trưởng: Từ 2015-2023, FPT Software tăng trưởng trung bình trên 25% mỗi năm về doanh thu quốc tế.
• Thành tựu:
  • Năm 2023, doanh thu từ thị trường nước ngoài vượt mốc 1 tỷ đô.
  • Hơn 30.000 nhân viên thuộc 70 quốc tịch, hiện diện tại hơn 30 quốc gia.
  • Phục vụ gần 100 khách hàng thuộc Fortune 500.
  • Ghi dấu ấn trong các lĩnh vực công nghệ cao như hàng không vũ trụ, ô tô tự lái, ngân hàng số.

FPT Software đã áp dụng chiến tranh nhân dân như thế nào

• Tinh thần "Đếch biết gì cũng tiến" là sợi chỉ đỏ: Tinh thần chiến đấu kiểu chiến tranh nhân dân trong thời đại toàn cầu hóa.
• Chiến tranh nhân dân: Lấy toàn dân làm lực lượng chiến đấu, tận dụng mọi nguồn lực để chiến thắng.
• Nguyên lý:
  • Toàn dân ra trận: Mỗi người là một chiến sĩ, mỗi nhóm là một đơn vị tác chiến.
  • Vừa chiến đấu vừa học hỏi: Nhận việc thách thức rồi tự học hỏi thần tốc.
  • Tích lũy chiến thắng nhỏ: Bắt đầu với những hợp đồng nhỏ, củng cố danh tiếng.
• Fractal: Ông Trương Gia Bình sử dụng thuật ngữ Fractal để miêu tả nghệ thuật chiến tranh nhân dân. Trao quyền cho các đơn vị nhỏ, mô phỏng mô hình làng nghề.
• Không phải liều lĩnh mù quáng: Tư duy học hỏi thực chiến, nhận việc khó, học bằng mọi giá, vấp ngã thì đứng dậy sửa sai.

Bài học đúc kết

• Khát vọng phải lớn hơn nỗi sợ: Không để nỗi sợ cầm tù hành động.
• Đừng đợi sẵn sàng mới bắt đầu: Nhận việc trước rồi vừa làm vừa học.
• Xây dựng nội lực trước khi tìm kiếm bệ đỡ bên ngoài: Tập trung đào tạo đội ngũ người nhà.
• Văn hóa làm việc quyết định sống còn: Tinh thần "khách giao gì làm nấy", thất bại không đổ lỗi.
• Sai lầm là bình thường nhưng sửa sai mới là phi thường: Xem sai lầm như bài tập bắt buộc để trưởng thành.

Synthesis/Conclusion

Hành trình của FPT Software là một câu chuyện về sự kiên trì, sáng tạo và tinh thần "Đếch biết gì cũng tiến". Từ những ngày đầu gian khó với bàn tay trắng, FPT Software đã vượt qua nhiều thử thách, học hỏi từ thất bại và xây dựng một đế chế công nghệ toàn cầu. Triết lý sống và làm việc của FPT Software, không biết thì học, ngã thì đứng dậy, sai thì sửa, thua thì làm lại, là nguồn cảm hứng cho nhiều doanh nghiệp và cá nhân trên con đường khởi nghiệp và phát triển.