Cuộc đua khai thác biển sâu | VTV24

Tóm tắt Video về Khai Thác Biển Sâu

Key Concepts: Khai thác biển sâu, khoáng sản đáy biển (niken, coban, mangan, kẽm, đất hiếm), khu vực Clarion Clipperton, tác động môi trường, Cơ quan Quản lý Đáy Biển Quốc tế (ISA), khung pháp lý khai thác, mây trầm tích, đa dạng sinh học, hệ sinh thái biển sâu.

1. Tiềm Năng và Nhu Cầu Khai Thác Biển Sâu

• Sự cạn kiệt tài nguyên trên đất liền: Khai thác biển sâu nổi lên như một giải pháp thay thế khi nguồn khoáng sản trên đất liền dần cạn kiệt hoặc bị kiểm soát bởi một số ít quốc gia.
• Khoáng sản thiết yếu: Đáy biển chứa trữ lượng lớn các khoáng sản quan trọng như niken, đồng, coban, mangan, kẽm và đất hiếm, cần thiết cho các ngành công nghiệp pin, năng lượng tái tạo và thiết bị điện tử.
• Ước tính trữ lượng: Trữ lượng niken, coban, mangan dưới biển sâu có thể gấp 3 đến 10 lần so với trên đất liền.
• Giá trị kinh tế: Giá trị tiềm năng của khoáng sản dưới đáy biển được ước tính lên tới hàng chục nghìn tỷ đô la Mỹ.
• Nhu cầu gia tăng: Nhu cầu về các khoáng sản thiết yếu này đang gia tăng do quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phi carbon và sự phát triển của xe điện.
• Ví dụ: Công ty Impossible Metal đang thử nghiệm robot "2" để thu thập quặng kim loại dưới đáy hồ ở Canada, thể hiện tiềm năng khai thác bền vững.
• Khu vực Clarion Clipperton: Khu vực giữa Hawaii và Mexico trên Thái Bình Dương là nơi tập trung nhiều cục quặng kim loại, thu hút sự quan tâm của các công ty khai thác.

2. Công Nghệ và Quy Trình Khai Thác

• Định nghĩa: Khai thác biển sâu là hoạt động thu hồi khoáng sản hoặc tài nguyên tại đáy biển ở độ sâu lớn (1400-6000m).
• Công nghệ sử dụng: Chủ yếu sử dụng robot, thiết bị thu gom, hút trầm tích và khoáng sản lên tàu nổi để phân loại.
• Ví dụ: Robot "2" của Impossible Metal có khả năng tự động gắp, kiểm tra và cất giữ các cục quặng kim loại.

3. Tác Động Môi Trường và Cảnh Báo

• Thiếu hiểu biết: Hơn 80% đáy đại dương vẫn chưa được khảo sát kỹ, và các nhà khoa học còn ít hiểu biết về vai trò của các hệ sinh thái này.
• Nghiên cứu của CSIRO (Australia): Phân tích dữ liệu từ thử nghiệm khai thác cho thấy tác động tiêu cực đến sinh vật biển.
• Ảnh hưởng đến sinh vật đáy biển: Các loài như hải sâm, giun biển, sao biển và giáp xác dự kiến sẽ sụt giảm mạnh về số lượng.
• Ảnh hưởng đến cá mập và cá lớn: Nghiên cứu về khả năng cá mập và cá lớn bị ảnh hưởng bởi mây trầm tích và luồng bùn cát thải ra trong quá trình khai thác.
• Tích tụ kim loại độc hại: Kim loại độc hại từ trầm tích có thể tích tụ trong máu của các loài săn mồi sau thời gian dài tiếp xúc.
• Các lo ngại chính:
  • Phá hủy hệ sinh thái đáy biển.
  • Mất đa dạng sinh học.
  • Gián đoạn chu trình carbon đại dương.
  • Ảnh hưởng tới nguồn cá và sinh kế của ngư dân.
  • Rủi ro lan truyền kim loại nặng, chất độc trong môi trường biển sâu.
• Khám phá quan trọng: Các hệ sinh thái biển sâu có thể tạo ra oxy.

4. Khung Pháp Lý và Quản Lý

• Kêu gọi quy định nghiêm ngặt: Các nhà lãnh đạo thế giới kêu gọi ban hành các quy định nghiêm ngặt đối với hoạt động khai khoáng đáy biển sâu.
• Cơ quan Quản lý Đáy Biển Quốc tế (ISA): Tổ chức duy nhất có thẩm quyền cấp phép và giám sát hoạt động khai thác ở vùng đáy biển quốc tế.
• Đề xuất trừng phạt: Tổng thư ký ISA đề xuất các biện pháp trừng phạt đối với những quốc gia hoặc tổ chức hành động đơn phương ngoài khuôn khổ được phép.
• Hoàn thiện khung pháp lý: ISA đang tiến gần đến bước hoàn thiện khung pháp lý, bộ quy tắc khai thác được đồng quốc tế nhất trí áp dụng.
• Công cụ xử lý vi phạm: Các hình thức trừng phạt, đình chỉ hoặc giấy phép có thể trở thành một phần trong bộ công cụ của ISA để xử lý những hành động bất hợp pháp.
• Lo ngại về "miền tây hoang dã": Biển sâu không thể trở thành "miền tây hoang dã" trong khai thác tài nguyên.

5. Tình Hình Hiện Tại và Tương Lai

• Áp lực kinh tế: Áp lực kinh tế và cạnh tranh tài nguyên sẽ tiếp tục thúc đẩy cuộc đua khai thác khoáng sản đáy biển sâu trong thập kỷ tới.
• Sự ủng hộ tạm dừng: Tính đến giữa năm nay, hơn 30 quốc gia cùng Liên minh Châu Âu công khai ủng hộ hoặc ký cam kết dừng hoặc tạm dừng khai thác khoáng sản đáy biển sâu vì lo ngại môi trường và yêu cầu xây dựng quy định chặt chẽ hơn.

Kết luận

Khai thác biển sâu mang lại tiềm năng lớn về nguồn cung khoáng sản thiết yếu, nhưng đi kèm với những rủi ro môi trường nghiêm trọng. Việc xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ và được quốc tế công nhận là vô cùng quan trọng để đảm bảo hoạt động khai thác diễn ra một cách bền vững và có trách nhiệm, tránh gây ra những hậu quả không thể khắc phục cho hệ sinh thái biển sâu.