Cuba trong bước chuyển lịch sử | VTV24

Key Concepts

• Gói cải cách 176 biện pháp: Chương trình cải cách kinh tế toàn diện nhất của Cuba kể từ năm 1959.
• Kinh tế tư nhân: Mở rộng vai trò của khu vực tư nhân trong ngân hàng, ngoại thương và phân phối.
• Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước: Chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần, cho phép vốn tư nhân và nước ngoài.
• Tự chủ kinh tế: Chiến lược giảm phụ thuộc vào bao cấp, tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp và địa phương.
• Chủ nghĩa xã hội thị trường: Kết hợp công cụ thị trường để tạo của cải với sự điều tiết của nhà nước để đảm bảo công bằng xã hội.

---

1. Nội dung chính của gói cải cách kinh tế

Cuba đã thông qua gói cải cách gồm 176 giải pháp nhằm vực dậy nền kinh tế đang chịu áp lực từ lệnh cấm vận kéo dài của Mỹ. Các điểm nhấn quan trọng bao gồm:

• Lĩnh vực tài chính - ngân hàng: Lần đầu tiên cho phép thành lập các tổ chức ngân hàng tư nhân và sự tham gia của tư nhân vào thị trường ngoại hối.
• Ngoại thương: Xóa bỏ thế độc quyền của nhà nước, cho phép khu vực tư nhân xuất nhập khẩu trực tiếp.
• Doanh nghiệp nhà nước: Tái cấu trúc theo mô hình công ty cổ phần, cho phép cá nhân, tổ chức tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài góp vốn.
• Năng lượng: Mở cửa cho tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài tham gia nhập khẩu, phân phối và bán lẻ nhiên liệu để giải quyết tình trạng thiếu hụt trầm trọng.

2. Cơ sở lý luận và bài học kinh nghiệm

Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes nhấn mạnh rằng cải cách không phải là từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa mà là thay đổi tư duy để thích ứng.

• Vai trò của Nhà nước: Nhà nước đóng vai trò điều tiết, thiết lập quy tắc và phân phối nguồn lực công bằng, trong khi thị trường là công cụ để tạo ra của cải.
• Học hỏi từ Việt Nam: Cuba đã nghiên cứu sâu sắc quá trình "Đổi mới" của Việt Nam. Phía Việt Nam đã hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm, tài liệu và tham luận (được dịch sang tiếng Tây Ban Nha) để Cuba áp dụng vào thực tiễn.

3. Thách thức và chiến lược đối ngoại

• Thách thức: Khủng hoảng đa chiều do lệnh cấm vận, thiếu hụt năng lượng, lương thực và suy giảm du lịch.
• Chính sách đối ngoại: Cuba kiên định độc lập, tự chủ, ủng hộ chủ nghĩa đa phương và sẵn sàng đối thoại với Mỹ trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, bình đẳng và không can thiệp nội bộ.
• Hợp tác quốc tế: Cuba nhận được sự hỗ trợ từ Mexico, Belize, Uruguay (lương thực, y tế), Nga (năng lượng) và Trung Quốc (năng lượng mặt trời). Tuy nhiên, lãnh đạo Cuba khẳng định viện trợ chỉ là giải pháp tạm thời, nội lực mới là yếu tố quyết định.

4. Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam

Đại sứ Cuba xác định 5 lĩnh vực trọng điểm để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư:

1. Nông nghiệp & An ninh lương thực: Ứng dụng công nghệ cao để tăng năng suất.
2. Chuyển đổi số: Áp dụng khoa học công nghệ vào quản lý.
3. Cơ sở hạ tầng & Du lịch: Phát triển bất động sản du lịch.
4. Tài chính - Ngân hàng: Hoàn thiện thể chế tài chính.
5. Năng lượng tái tạo: Sản xuất thiết bị năng lượng để giải quyết bài toán thiếu điện.

5. Tinh thần vượt khó của người dân

Phóng sự ghi nhận tinh thần kiên cường của người dân Cuba:

• Thích nghi với hoàn cảnh bằng cách tái chế vật dụng, duy trì các khu chợ nhỏ.
• Giữ vững sự lạc quan dù đối mặt với tình trạng mất điện và thiếu nước sinh hoạt kéo dài.
• Đại sứ khẳng định: "Nguồn lực quý giá nhất của Cuba không chỉ nằm ở chính sách mà còn ở tinh thần kiên cường, lạc quan và ý chí vượt khó của người dân."

---

Tổng kết

Gói cải cách 176 biện pháp đánh dấu bước ngoặt lịch sử, chuyển dịch từ mô hình tập trung quan liêu sang mô hình kinh tế đa thành phần có sự điều tiết của nhà nước. Sự thành công của lộ trình này phụ thuộc vào tốc độ triển khai, sự đồng thuận xã hội và khả năng thu hút đầu tư nước ngoài (đặc biệt từ các đối tác chiến lược như Việt Nam) để tạo ra động lực tăng trưởng nội sinh, giúp Cuba vượt qua giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử hiện đại.