Công bố danh tính người phỉ báng - Biện pháp hiệu quả làm không gian mạng của Nhật lành mạnh hơn

Key Concepts:

• Công bố danh tính người dùng phỉ báng trực tuyến (Disclosure of online defamation user identity)
• Biện pháp hữu hiệu (Effective measure)
• Biện pháp hình sự (Criminal measures)
• Luật sửa đổi trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ Internet (Amended law on the responsibility of Internet service providers)
• Tội xúc phạm (Crime of insult)
• Tự do ngôn luận (Freedom of speech)
• Giải pháp hành chính, kỹ thuật (Administrative and technical solutions)

Công bố Danh tính Người dùng Phỉ báng Trực tuyến tại Nhật Bản: Biện pháp Hữu hiệu và Thách thức

1. Biện pháp Công bố Danh tính Người dùng Phỉ báng Trực tuyến

• Mục tiêu: Xác định danh tính của những người thực hiện hành vi phỉ báng, bôi nhọ trên không gian mạng, đặc biệt là trên mạng xã hội.
• Cơ sở pháp lý: Luật sửa đổi trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ Internet, có hiệu lực từ tháng 10 năm 2022. Luật này cho phép các nhà cung cấp dịch vụ internet (ISP) xác định và tiết lộ tên, địa chỉ của người đăng nội dung phỉ báng sau khi có phán quyết của tòa án.
• Tăng trưởng số lượng vụ kiện: Số lượng các vụ kiện yêu cầu công khai để xác định danh tính của những người phỉ báng đã tăng theo cấp số nhân trong những năm qua. Năm 2024, số lượng đơn yêu cầu tòa án xác định danh tính của người đăng bài phỉ báng trên Internet đã vượt 6700 đơn, tăng 1,7 lần so với năm trước.

2. Thách thức trong Quy trình Công bố Danh tính

• Đơn giản hóa thủ tục: Theo báo Nicky, các thủ tục nộp đơn lên tòa án đã được đơn giản hóa.
• Áp lực lên doanh nghiệp ISP: Tuy nhiên, quy trình này đang tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet. Một số doanh nghiệp không thể phản hồi kịp thời, và việc công bố thông tin mất nhiều thời gian.
• Thời gian và công sức xác định IP: Việc xác định địa chỉ IP của người phỉ báng đòi hỏi nhiều thời gian và công sức.
• Thời gian xét xử trung bình: Theo Tòa án Tối cao, thời gian xét xử trung bình để có kết luận là 113 ngày.

3. Biện pháp Hình sự và Tăng nặng Tội Xúc phạm

• Luật hình sự sửa đổi: Luật hình sự sửa đổi có hiệu lực từ tháng 7 năm 2022 đã tăng nặng tội xúc phạm.
• Số liệu áp dụng: Trong cuộc họp đánh giá của Bộ Tư pháp vào tháng 9 năm 2025, sau hơn 2 năm áp dụng, đã có hơn 100 trường hợp đối mặt với cáo buộc hình sự do phỉ báng trực tuyến.
• Hình phạt chủ yếu: Tuy nhiên, tòa án hầu hết xử phạt tiền với các mức độ khác nhau và chưa ghi nhận trường hợp nào bị phạt tù.

4. Cân nhắc về Tự do Ngôn luận và Giải pháp Thay thế

• Lo ngại về xâm phạm quyền tự do ngôn luận: Các nhà lập pháp Nhật Bản đang cân nhắc việc tăng nặng hoặc hình sự hóa quá mức hành vi bôi nhọ trực tuyến vì có thể xâm phạm đến quyền tự do ngôn luận được quy định trong hiến pháp.
• Tập trung vào giải pháp hành chính, kỹ thuật: Thay vào đó, Nhật Bản tập trung vào các giải pháp về hành chính và kỹ thuật nhằm ngăn chặn những ngôn từ thiếu lịch sự hoặc có mục đích phỉ báng trên Internet.

5. Kết luận

Nhật Bản đang áp dụng các biện pháp hành chính, pháp lý để đối phó với tình trạng phỉ báng trực tuyến, đặc biệt là việc công bố danh tính người dùng. Mặc dù số lượng vụ kiện tăng mạnh và quy trình đã được đơn giản hóa, các ISP vẫn đối mặt với áp lực về thời gian và nguồn lực. Song song đó, Nhật Bản cũng tăng nặng tội xúc phạm trong luật hình sự nhưng vẫn cân nhắc kỹ lưỡng để không xâm phạm quyền tự do ngôn luận, ưu tiên các giải pháp kỹ thuật và hành chính để giải quyết vấn đề.