Cơ hội mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam | VTV24

Key Concepts

• Hệ sinh thái khởi nghiệp (Startup Ecosystem): Môi trường hỗ trợ các startup phát triển, bao gồm các yếu tố như quỹ đầu tư, chính sách hỗ trợ, trung tâm khởi nghiệp, và mạng lưới kết nối.
• Đổi mới sáng tạo (Innovation): Quá trình tạo ra và áp dụng những ý tưởng, sản phẩm, dịch vụ mới, mang lại giá trị cho xã hội.
• Chuyển đổi số (Digital Transformation): Quá trình ứng dụng công nghệ số vào mọi khía cạnh của doanh nghiệp và xã hội, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra giá trị mới.
• Trí tuệ nhân tạo (AI): Công nghệ mô phỏng trí thông minh của con người vào máy móc, cho phép máy móc học hỏi, suy luận và giải quyết vấn đề.
• Dữ liệu lớn (Big Data): Tập hợp dữ liệu có khối lượng lớn, tốc độ cao và đa dạng, đòi hỏi các công cụ và kỹ thuật đặc biệt để xử lý và phân tích.
• Bình dân học AI: Phong trào lan tỏa kiến thức và kỹ năng sử dụng AI đến mọi người, giúp AI trở thành công cụ làm việc hàng ngày hiệu quả.
• Nguồn vốn xã hội: Giá trị và lợi ích thu được từ các mối quan hệ và mạng lưới xã hội, hỗ trợ sự phát triển của doanh nghiệp và cộng đồng.
• Iki gai: Triết lý sống của người Nhật, tìm kiếm sự hạnh phúc bằng cách làm những việc mình giỏi, mình yêu thích, xã hội cần và xã hội sẵn sàng trả tiền.
• Chuỗi cung ứng sản xuất (Supply Chain): Mạng lưới các tổ chức và hoạt động liên quan đến việc sản xuất và phân phối sản phẩm, từ nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng.
• Kinh tế tri thức (Knowledge Economy): Nền kinh tế dựa trên việc tạo ra, phân phối và sử dụng tri thức làm động lực chính cho tăng trưởng và phát triển.

1. Bối cảnh và hành trình khởi nghiệp Việt Nam

• Giai đoạn đầu (40 năm trước): Khởi nghiệp là con đường đầy rủi ro và gian khó, với những người tiên phong như FPT.
• Giai đoạn hiện tại: Thế hệ trẻ làm chủ các công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn trong bối cảnh chuyển đổi số.
• Thành tựu: Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam xếp thứ 55 trên toàn cầu và thứ 5 Đông Nam Á (năm 2025). TP.HCM lọt vào top 5 hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo hàng đầu Đông Nam Á.
• Các tên tuổi lớn: FPT, VNG, Zalo, Momo.
• Sự phát triển: Từ khởi nghiệp đơn lẻ đến hệ sinh thái với sự xuất hiện của các quỹ đầu tư, chính sách hỗ trợ, trung tâm khởi nghiệp.

2. Động lực khởi nghiệp của các thế hệ

• Thế hệ FPT (những năm 80):
  • Bối cảnh: Kinh tế khó khăn, thiếu ăn thiếu mặc.
  • Động lực:
    • Trăn trở về việc tại sao người Việt giỏi mà đất nước lại nghèo.
    • Mong muốn mang khoa học công nghệ vào thực tiễn để tạo ra giá trị cho xã hội.
  • Yếu tố giúp FPT nhìn thấy cơ hội:
    • Làn sóng máy tính PC ra đời, cho phép giao tiếp trực tiếp với máy.
    • Bản thân là những người học toán, gần gũi với công nghệ thông tin.
• Thế hệ những năm 2000 (Anh Lê Công Thành):
  • Bối cảnh: Hòa bình, độc lập, cuộc sống thịnh vượng hơn.
  • Động lực:
    • Sống theo sở thích, đam mê, mong muốn của bản thân.
    • Ngưỡng mộ triết lý Ikigai của người Nhật.
    • Nhận thấy cơ hội từ Internet, có thể phục vụ khách hàng trên toàn thế giới.
  • Quan điểm: Bản chất khởi nghiệp là tạo ra sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu xã hội mà mình giỏi nhất, đam mê nhất.

3. Chia sẻ và lan tỏa tri thức

• Anh Lê Công Thành (Infory Technology):
  • Chia sẻ kiến thức về AI, xu hướng công nghệ mới với cộng đồng.
  • Lý do:
    • Nhận thấy nguồn vốn xã hội là rất quý.
    • Phát triển dự án dựa vào nguồn vốn xã hội, tạo ra sản phẩm phục vụ cộng đồng.
    • Đồng bộ với triết lý Ikigai.
• FPT:
  • Đỡ đầu cho nhiều startup ở mỗi giai đoạn.
  • Thành lập câu lạc bộ tài năng trẻ, tài trợ cho sinh viên giỏi nhất.
  • Không ràng buộc, coi đó là đóng góp cho cộng đồng.
  • Chia sẻ bí quyết xuất khẩu phần mềm, quy trình CMMI cho các doanh nghiệp khác.
  • Mục tiêu: Tạo ra một làn sóng chung, tất cả cùng thay đổi về công nghệ.

4. Vai trò của hành lang pháp lý và chính sách

• Quan điểm của anh Đỗ Cao Bảo:
  • Khởi nghiệp là phải vượt qua mọi khó khăn và thích nghi với mọi hoàn cảnh.
  • Mình là người góp phần vào sự tạo dựng lên hành lang pháp lý chứ không phải là người kêu ca và chờ đợi.
  • Cơ quan nhà nước chuyển sang phục vụ doanh nghiệp và người dân.
• Quan điểm của anh Lê Công Thành:
  • Đi theo những công nghệ mới nhất, hàng đầu thế giới để chiếm lấy lợi thế cạnh tranh.
  • Góp phần định hình lại những cách thức quy định về pháp lý.
• Chính sách hỗ trợ:
  • Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định phải tạo môi trường cho thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
  • Toàn dân tham gia khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
  • Nghị định 210-2025 cho phép góp vốn vào quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo bằng đồng Việt Nam, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ.
  • Nghị định 214 bổ sung ưu đãi trong đấu thầu với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

5. Hình mẫu khởi nghiệp trên thế giới

• Các quốc gia tiêu biểu: Mỹ, Anh, Israel, một số quốc gia châu Âu.
• Israel:
  • Dành nhiều ngân sách cho nghiên cứu và phát triển.
  • Lồng ấp khởi nghiệp hỗ trợ toàn diện từ vốn, tư vấn công nghệ đến kết nối thị trường.
  • Văn hóa chấp nhận thất bại.
• Estonia: Khuyến khích tái đầu tư và không bị đánh thuế với lợi nhuận giữ lại.
• Ireland: Thuế doanh nghiệp thấp, không hạn chế mua đất.
• Hà Lan: Trả lương cao cho nhân tài nước ngoài mà không bị khấu trừ thuế.
• Đan Mạch: Văn hóa kinh doanh dựa trên sự tin cậy, thị trường lao động linh hoạt.
• Hình mẫu cho Việt Nam:
  • Anh Đỗ Cao Bảo: Mỹ (toàn cầu), Trung Quốc (gần gũi).
  • Anh Lê Công Thành: Nhật Bản, Hàn Quốc (coi trọng giáo dục, khuyến khích phát minh).

6. Lời khuyên cho thế hệ trẻ

• Anh Đỗ Cao Bảo:
  • Với các bạn trẻ: Hãy là một phần của sự thay đổi kỳ diệu của đất nước.
  • Với người khởi nghiệp: Hãy là những người tiên phong trong sự thay đổi kỳ diệu của đất nước.
• Anh Lê Công Thành:
  • Trở thành nhà phát minh, tạo ra những thứ hữu ích cho xã hội.
  • Học tập suốt đời, làm chủ trí tuệ nhân tạo để học suốt đời.

7. Case Study: MK Group

• Lĩnh vực: Sản xuất thẻ (tín dụng, ATM, thẻ cào, thẻ chip).
• Thành tựu:
  • Cung cấp thẻ cho toàn bộ ngân hàng Việt Nam thay vì nhập khẩu.
  • Sản xuất thẻ chip và máy sản xuất thẻ chip.
  • Cung cấp thẻ căn cước công dân gắn chip cho 100 triệu dân Việt Nam.
• Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần khởi nghiệp, sáng tạo và làm chủ công nghệ của Việt Nam.

8. Kết luận

Tọa đàm đã cung cấp cái nhìn tổng quan về hành trình khởi nghiệp tại Việt Nam, từ những khó khăn ban đầu đến những thành tựu đáng tự hào ngày nay. Động lực khởi nghiệp của các thế hệ khác nhau, vai trò của chính sách và hành lang pháp lý, cũng như những hình mẫu khởi nghiệp trên thế giới đã được phân tích sâu sắc. Đặc biệt, tọa đàm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ tri thức, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và học tập suốt đời để xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp vững mạnh, đưa Việt Nam tiến lên trên bản đồ thế giới.