Chuyển động 24h ngày 21/5: Chuyển đổi xanh và bài toán nguồn nhân lực của tương lai | VTV24

Key Concepts

• Green Jobs (Việc làm xanh): Công việc đóng góp vào việc bảo vệ, phục hồi môi trường, giảm phát thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả.
• Green Skills (Kỹ năng xanh): Các kỹ năng cần thiết để vận hành nền kinh tế phát thải thấp (quản lý carbon, năng lượng, tài chính xanh, ESG).
• Net Zero: Mục tiêu phát thải ròng bằng 0.
• Smart Agriculture (Nông nghiệp thông minh): Ứng dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data) và cảm biến vào sản xuất nông nghiệp.
• Skills Gap (Khoảng cách kỹ năng): Sự lệch pha giữa kỹ năng người lao động có và nhu cầu thực tế của thị trường.

---

1. Chuyển đổi xanh: Bài toán nhân lực

Chuyển đổi xanh không chỉ là công nghệ hay năng lượng tái tạo, mà là bài toán về con người.

• Thực trạng: Theo IEA, lĩnh vực năng lượng sạch có thể tạo ra 14 triệu việc làm vào năm 2030, nhưng thiếu hụt lao động kỹ thuật đang là rào cản lớn.
• Dữ liệu: LinkedIn (2025) cho thấy nhu cầu tuyển dụng lao động có kỹ năng xanh tăng nhanh gấp đôi nguồn cung. ILO dự báo 24 triệu việc làm mới sẽ xuất hiện vào năm 2030.
• Chiến lược quốc gia:
  • Singapore: Thành lập Ủy ban Kỹ năng xanh, triển khai 5.000 chương trình đào tạo qua hệ thống Skills Future.
  • Anh: Kế hoạch tạo 400.000 việc làm trong ngành năng lượng sạch trước năm 2030.
• Tại Việt Nam: Hiện có khoảng 1,7 triệu việc làm xanh (3,6% tổng số việc làm). Khoảng cách kỹ năng vẫn là rào cản lớn khi tỷ lệ chuyển đổi từ ngành thâm dụng carbon sang ngành xanh còn thấp.

2. Đào tạo nhân lực xanh: Mô hình thực tế

Các trường đại học tại Việt Nam đang thay đổi phương pháp đào tạo để bắt kịp xu thế:

• Công nghệ mô phỏng: Sử dụng phần mềm mô phỏng rừng, công nghệ LiDAR (quét laser 3D) để tái hiện cấu trúc rừng, giúp sinh viên thực hành mà không cần ra hiện trường liên tục.
• Hợp tác quốc tế: Các chương trình như Erasmus+, Horizon Europe và hợp tác giáo dục nghề nghiệp EU-Việt Nam giúp sinh viên tiếp cận hạ tầng nghiên cứu quốc tế và tiêu chuẩn ESG.
• Mô hình thực tế: Sử dụng các ô nghiên cứu tiêu chuẩn (Mateloscope) để sinh viên đo đạc, phân tích dữ liệu sinh trưởng, phục vụ các báo cáo quốc tế.

3. Xu hướng "Winong" tại Hàn Quốc

Một xu hướng ngược dòng đang diễn ra tại Hàn Quốc khi giới trẻ rời đô thị về quê làm nông nghiệp công nghệ cao.

• Đặc điểm: Không còn là canh tác thủ công, nông nghiệp được vận hành bằng AI, cảm biến nhiệt độ và dữ liệu thời gian thực.
• Lợi ích: Giảm sức lao động, tăng chất lượng sản phẩm, biến nông nghiệp thành một mô hình kinh doanh công nghệ.
• Quan điểm: Giới trẻ coi đây là "vùng an toàn" khó bị AI thay thế hoàn toàn, vì các kỹ năng xử lý thực địa và chăm sóc cây trồng vẫn cần sự can thiệp của con người.

4. Quy hoạch đô thị và văn hóa ẩm thực đường phố

Tại Bangkok (Thái Lan), chính quyền đang đối mặt với thách thức cân bằng giữa hiện đại hóa và bảo tồn văn hóa.

• Thực trạng: Từ năm 2022, số lượng người bán hàng rong giảm 60% do các quy định nghiêm ngặt về trật tự vỉa hè.
• Giải pháp: Di dời các hộ kinh doanh vào các trung tâm ăn uống tập trung (giá thuê khoảng 60 bạt/ngày).
• Thách thức: Làm thế nào để giữ được "linh hồn" ẩm thực đường phố – một phần bản sắc du lịch – trong khi vẫn đảm bảo không gian công cộng thông thoáng.

5. Câu chuyện nhân văn: Cặp lá yêu thương

Chương trình chia sẻ về hoàn cảnh của em Trần Quang Huy (Cần Thơ), học sinh lớp 11 vượt khó.

• Nghị lực: Dù ông bà đã ngoài 60 tuổi vẫn phải chạy xe ôm, rửa bát thuê để nuôi em ăn học, Huy vẫn đạt thành tích tốt (giải khuyến khích tiếng Anh, Vật lý cấp thành phố).
• Định hướng: Huy đam mê công nghệ và đặt mục tiêu trở thành lập trình viên để thay đổi tương lai, báo đáp công ơn ông bà.

---

Tổng kết

Chuyển đổi xanh là một cuộc chuyển đổi về con người. Dù là trong ngành lâm nghiệp tại Việt Nam hay nông nghiệp công nghệ cao tại Hàn Quốc, chìa khóa thành công nằm ở việc đào tạo kỹ năng mới, làm chủ công nghệ số và kết nối chặt chẽ giữa giáo dục với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực chính là nền tảng để đạt được các mục tiêu bền vững và Net Zero trong tương lai.