Chống hàng giả cuối năm | VTV24

Hàng Giả, Hàng Nhái và Gian Lận Thương Mại: Thực Trạng và Giải Pháp

Key Concepts:

• Hàng giả, hàng nhái: Sản phẩm được làm giả, sao chép trái phép từ các thương hiệu có uy tín.
• Gian lận thương mại: Các hành vi lừa dối trong kinh doanh, bao gồm khai báo không trung thực về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.
• Thương mại điện tử: Hoạt động mua bán hàng hóa thông qua các nền tảng trực tuyến.
• Kiểm soát thị trường: Hoạt động của lực lượng quản lý thị trường trong việc kiểm tra, xử lý các vi phạm về hàng hóa, dịch vụ.
• Truy xuất nguồn gốc: Xác định được hành trình của sản phẩm từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng.
• Nghị quyết 397: Nghị quyết của Chính phủ về ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới chấm dứt buôn lậu, gian lận thương mại và xâm phạm sở hữu trí tuệ.

I. Tác Động và Thực Trạng của Hàng Giả, Hàng Nhái

Hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế, bao gồm thất thu ngân sách, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cạnh tranh không lành mạnh, và rủi ro cho sức khỏe và quyền lợi của người tiêu dùng. Trong bối cảnh giao thương ngày càng đa dạng, đặc biệt trên môi trường số, các vi phạm này có xu hướng gia tăng về tốc độ và độ phức tạp, đòi hỏi sự đổi mới trong quản lý và thực thi pháp luật.

Các đối tượng buôn lậu ngày càng tinh vi trong việc đối phó với lực lượng kiểm soát. Ví dụ, một chiếc túi xách giả có giá nhập vào từ 50.000 - 60.000 VNĐ được bán ra thị trường với giá 100.000 - 200.000 VNĐ, với các chi tiết như khóa, đường kim mũi chỉ, nhãn mác được thiết kế gần giống hàng chính hãng. Lực lượng chức năng đã thu giữ gần 2000 sản phẩm giả mạo, có giá trị thực tế lên đến hàng chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu đồng nếu là hàng thật.

II. Tâm Lý Người Tiêu Dùng và Hành Vi Vi Phạm

Người tiêu dùng thường có xu hướng thích sử dụng các nhãn hiệu nổi tiếng với giá cả phù hợp. Điều này tạo điều kiện cho hàng giả, hàng nhái len lỏi vào thị trường. Một người bán hàng bị bắt quả tang thừa nhận đã mua hàng trên mạng để bán lại, dù nhận thức được đây là hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Các đối tượng vi phạm đang lợi dụng mô hình hộ kinh doanh để hoạt động ngoài sự kiểm soát, ẩn mình và né tránh kiểm soát thông qua các nền tảng xã hội và thương mại điện tử. Ví dụ, hơn 6400 bộ quần áo thể thao gắn nhãn hiệu Nike, Adidas, Puma đã bị thu giữ, với các chi tiết in bao bì không đúng quy cách. Đại diện cửa hàng không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ và chưa thực hiện đăng ký kinh doanh.

III. Thách Thức trong Quản Lý Thương Mại Điện Tử

Quản lý thương mại điện tử đặt ra nhiều thách thức do khung pháp lý chưa hoàn thiện, công nghệ phát hiện và giám sát còn hạn chế, và khó khăn trong việc xác định nguồn gốc xuất xứ sản phẩm. Việc phát hiện các hành vi vi phạm trên không gian mạng trở nên khó khăn hơn do tính ẩn danh của người bán và sự phức tạp của các giao dịch trực tuyến.

Tuy nhiên, thương mại điện tử cũng tạo ra cơ hội để phát hiện vi phạm, vì các đối tượng thường sử dụng các kênh trực tuyến để quảng cáo sản phẩm giả mạo. Lực lượng chức năng có thể theo dõi các kênh này để tìm kiếm các địa điểm tàng trữ, tập kết và sản xuất hàng giả.

IV. Sự Thay Đổi trong Bản Chất của Gian Lận Thương Mại

Trong thời gian qua, hình thức và bản chất của các vi phạm đã chuyển dịch từ thương mại truyền thống sang thương mại điện tử, đặc biệt trong bối cảnh nền tảng số Việt Nam phát triển mạnh mẽ. Các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, khác biệt so với thương mại truyền thống ở chỗ người mua không được trực tiếp kiểm tra hàng hóa trước khi nhận, và khó xác định danh tính người bán.

V. Nỗ Lực và Giải Pháp của Lực Lượng Quản Lý Thị Trường

Lực lượng quản lý thị trường đã xử lý hơn 23.000 vụ việc, thu nộp gần 372 tỷ đồng vào ngân sách. Tuy nhiên, áp lực công việc lên hơn 5000 công chức quản lý thị trường là rất lớn. Để nâng cao hiệu quả công tác, cần áp dụng các phương thức quản lý mới, đặc biệt là ứng dụng công nghệ để theo kịp cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước đang tham mưu cho Bộ Công Thương xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể đến năm 2030, tập trung vào việc rà soát, sửa đổi bổ sung văn bản pháp luật, nâng cao chất lượng cán bộ công chức, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, và phối hợp với các đơn vị truyền thông để nâng cao nhận thức của người dân.

VI. Hoàn Thiện Pháp Luật và Răn Đe

Hệ thống pháp luật hiện tại đã tương đối đầy đủ, nhưng vẫn còn những khó khăn do sự phát triển nhanh chóng của thị trường. Cần tăng cường tính răn đe của các chế tài xử lý, quy định rõ hơn về hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành, và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bộ Công Thương đang chuẩn bị xây dựng các thông tư về truy xuất nguồn gốc hàng hóa, và phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường trong việc truy xuất nguồn gốc nông sản.

VII. Nghị Quyết 397 và Kế Hoạch Hành Động

Nghị quyết 397 của Chính phủ đặt mục tiêu kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới chấm dứt buôn lậu, gian lận thương mại và xâm phạm sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Nội dung cốt lõi là siết chặt quản lý, hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực công chức, áp dụng công nghệ hiện đại, và yêu cầu các sàn thương mại điện tử cam kết không quảng bá sản phẩm vi phạm.

VIII. Khuyến Cáo với Người Dân

Trước thời điểm cao điểm cuối năm, người dân nên mua hàng ở những cơ sở uy tín, chi nhánh của các thương hiệu nổi tiếng, hoặc lựa chọn các sản phẩm đã được định danh và truy xuất nguồn gốc trên các sàn thương mại điện tử.

Kết luận:

Kiểm soát hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, nhất quán trong thực thi pháp luật, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng, và sự tham gia tích cực của người dân. Việc nâng cao hiệu lực quản lý, siết chặt kỷ cương, và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng là yếu tố then chốt để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bền vững.