Chiến Loạn 6 Nước - Thời kỳ kết thúc của Nhà Tống và sự hình thành của Đại Việt II Tóm Tắt Bách Sử

Tóm Tắt Lịch Sử Trung Quốc và Việt Nam Thời Tống - Nguyên

Key Concepts:

• Ngũ Đại Thập Quốc: Giai đoạn hỗn loạn sau khi nhà Đường sụp đổ.
• Tống Thái Tổ (Triệu Khuông Dẫn): Người sáng lập nhà Tống, xây dựng chính quyền trung ương tập quyền.
• Bắc Tống: Giai đoạn đầu của nhà Tống, kinh đô đặt tại Biện Kinh.
• Loạn 12 sứ quân: Giai đoạn hỗn loạn ở Việt Nam sau khi Ngô Quyền mất.
• Đinh Bộ Lĩnh (Đinh Tiên Hoàng): Người thống nhất đất nước, lập ra nhà Đinh, quốc hiệu Đại Cồ Việt.
• Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ): Người sáng lập nhà Lý, dời đô về Đại La (Thăng Long).
• Lý Thường Kiệt: Vị tướng tài của nhà Lý, chỉ huy quân đội đánh bại quân Tống xâm lược.
• Tây Hạ: Quốc gia do người Đảng Hạng thành lập, thường xuyên gây chiến với nhà Tống.
• Nhà Liêu (Khiết Đan): Triều đại du mục ở phía bắc Trung Quốc, đối đầu với nhà Tống.
• Nhà Kim (Nữ Chân): Triều đại của người Nữ Chân, tiêu diệt nhà Liêu và Bắc Tống.
• Tĩnh Khang chi biến: Sự kiện quân Kim bắt giữ Huy Tông, Khâm Tông và hoàng tộc nhà Tống.
• Nam Tống: Giai đoạn sau của nhà Tống, kinh đô đặt tại Lâm An.
• Nhạc Phi: Vị tướng tài của nhà Nam Tống, bị gian thần Tần Cối hãm hại.
• Mông Cổ: Đế quốc hùng mạnh, tiêu diệt Tây Hạ, Kim và Nam Tống.
• Trần Thủ Độ: Quan lại nhà Trần, có vai trò lớn trong việc chuyển giao quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần.
• Hốt Tất Liệt (Kublai Khan): Hãn Mông Cổ, tiêu diệt Nam Tống, lập ra nhà Nguyên.

1. Sự Thành Lập và Thống Nhất của Nhà Tống

• Bối cảnh: Sau khi nhà Đường sụp đổ năm 907, Trung Quốc rơi vào thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc (53 năm).
• Triệu Khuông Dẫn: Soán ngôi nhà Hậu Chu, lập ra nhà Tống năm 960, tức Tống Thái Tổ.
• Chính sách: Xây dựng chính quyền trung ương tập quyền cao độ, kinh đô đặt tại Biện Kinh (Khai Phong ngày nay).
• Thống nhất: Tống Thái Tổ từng bước tiêu diệt các nước chư hầu như Hậu Thục (965), Nam Hán (971), Nam Đường (975), Ngô Việt (978), Bắc Hán (979).
• Kết quả: Đến thời Tống Thái Tông (Triệu Khuông Nghĩa), phần lớn lãnh thổ Trung Quốc được thống nhất.

2. Tình Hình Việt Nam Thời Đinh - Tiền Lê

• Loạn 12 sứ quân: Sau khi Ngô Quyền mất (944), Việt Nam rơi vào loạn 12 sứ quân (951-968).
• Đinh Bộ Lĩnh: Dẹp loạn 12 sứ quân, lên ngôi hoàng đế năm 968, tức Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt, kinh đô Hoa Lư.
• Nhà Đinh suy yếu: Đinh Tiên Hoàng và con trai Đinh Liễn bị sát hại năm 979, Đinh Toàn lên ngôi khi còn nhỏ.
• Lê Hoàn: Được Dương Vân Nga và triều thần tôn lên làm vua năm 980, tức Lê Đại Hành, lập ra nhà Tiền Lê.
• Chiến thắng Bạch Đằng (981): Lê Đại Hành chỉ huy quân đội đánh tan quân Tống xâm lược.

3. Quan Hệ Tống - Liêu và Tống - Tây Hạ

• Tống Chân Tông: Thiếu quyết đoán, luôn phòng thủ trước các thế lực phương Bắc.
• Thỏa ước Thiện Uyên (1004): Nhà Tống và Liêu ký hiệp ước hòa bình, duy trì hơn 100 năm.
• Tây Hạ: Năm 1038, Lý Nguyên Hạo lập quốc, xưng đế, gây chiến với nhà Tống.
• Kết quả: Nhà Tống thắng nhưng phải trả cống phẩm hàng năm cho Tây Hạ.

4. Nhà Lý Chống Tống Xâm Lược

• Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ): Lên ngôi năm 1009, dời đô từ Hoa Lư về Đại La (Thăng Long) năm 1010, lập ra nhà Lý.
• Lý Thường Kiệt: Năm 1075, chủ động tấn công các châu Khâm, Liêm, Ung của nhà Tống.
• Chiến thắng Như Nguyệt (1077): Lý Thường Kiệt chỉ huy quân đội đánh bại quân Tống xâm lược trên sông Như Nguyệt.
• Kết quả: Nhà Tống rút quân, chấp nhận hòa bình.

5. Sự Trỗi Dậy của Nhà Kim và Sự Sụp Đổ của Bắc Tống

• Nhà Kim: Năm 1115, Hoàn Nhan A Cốt Đả lập quốc, xưng đế, tức Kim Thái Tổ, đánh bại nhà Liêu.
• Liên minh Tống - Kim: Nhà Tống liên minh với nhà Kim để tiêu diệt nhà Liêu, với hy vọng lấy lại đất Yên Vân.
• Tĩnh Khang chi biến (1127): Quân Kim bắt giữ Huy Tông, Khâm Tông và hoàng tộc nhà Tống, Bắc Tống diệt vong.

6. Nam Tống Chống Kim và Sự Hưng Thịnh rồi Suy Vong

• Tống Cao Tông: Lên ngôi năm 1127, lập ra nhà Nam Tống, kinh đô Lâm An.
• Nhạc Phi: Vị tướng tài của nhà Nam Tống, đánh Kim rất giỏi nhưng bị gian thần Tần Cối hãm hại (1141).
• Hòa nghị: Nam Tống lấy sông Hoài làm ranh giới với Kim, phải thần phục Kim.
• Mông Cổ trỗi dậy: Năm 1206, Thành Cát Tư Hãn thống nhất các bộ lạc Mông Cổ, bắt đầu chinh phạt.

7. Mông Cổ Tiêu Diệt Kim và Nam Tống

• Liên minh Tống - Mông: Nam Tống liên minh với Mông Cổ để tiêu diệt nhà Kim (1234).
• Mông Cổ tấn công Nam Tống: Sau khi diệt Kim, Mông Cổ tấn công Nam Tống.
• Hốt Tất Liệt: Lên ngôi Hãn, tiếp tục chinh phạt Nam Tống.
• Tây Vực pháo: Hốt Tất Liệt sử dụng pháo từ Ba Tư để phá thành Tương Dương, Phàn Thành.
• Nam Tống diệt vong (1279): Quân Mông Cổ chiếm Lâm An, Nam Tống diệt vong, Trung Quốc bị Mông Cổ cai trị.

8. Việt Nam Thời Trần Chống Mông - Nguyên

• Trần Thủ Độ: Có vai trò lớn trong việc chuyển giao quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần (1226).
• Ba lần kháng chiến chống Nguyên: Quân Mông - Nguyên ba lần xâm lược Đại Việt nhưng đều thất bại.

9. Kết Luận

Thời kỳ Tống - Nguyên là giai đoạn lịch sử đầy biến động ở Trung Quốc và Việt Nam. Nhà Tống trải qua nhiều thăng trầm, từ thống nhất đến chia cắt, từ hưng thịnh đến suy vong. Việt Nam thời Đinh - Tiền Lê - Lý - Trần đã xây dựng và bảo vệ nền độc lập, đánh bại các cuộc xâm lược từ bên ngoài. Sự trỗi dậy của Mông Cổ đã thay đổi cục diện khu vực, dẫn đến sự sụp đổ của nhiều triều đại.