Cải cách chính quyền 2 cấp: Làm mới bộ máy, giữ vững quyền lợi người dân | VTV24

Tóm tắt Nội dung Video về Luật Tổ Chức Chính Quyền Địa Phương (Sửa Đổi)

Key Concepts:

• Chính quyền địa phương hai cấp
• Phân quyền, phân cấp, ủy quyền
• Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND)
• Văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL)
• Đơn vị hành chính (ĐVHC)
• Quy trình rút gọn

1. Giới thiệu và Bối cảnh

• Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương (sửa đổi) sắp có hiệu lực (cách khoảng 2 tháng).
• Nội dung sửa đổi liên quan đến phân định ĐVHC, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, phân quyền, phân cấp, ủy quyền, nhiệm vụ và quyền hạn của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã.
• Giải quyết các vấn đề phát sinh khi chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương sang hai cấp.
• Khách mời: Ông Trịnh Xuân An, Đại biểu Quốc hội chuyên trách Ủy ban Quốc phòng An ninh và Đối ngoại Quốc hội.
• Bộ trưởng Bộ Nội vụ trình bày tờ trình dự án luật trước Quốc hội.

2. Nội dung Sửa đổi Chính

• Cấu trúc Luật: 7 chương, 54 điều. Kế thừa nguyên tắc tổ chức và phân định thẩm quyền của luật hiện hành.
• Mô hình Chính quyền Địa phương Hai Cấp:
  • Cấp tỉnh: Gồm tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
  • Cấp xã: Gồm xã, phường, thị trấn và đặc khu ở hải đảo.
  • ĐVHC kinh tế đặc biệt: Giữ như quy định hiện hành.
  • Cả cấp tỉnh và cấp xã đều tổ chức HĐND và UBND để đảm bảo bộ máy chính quyền thống nhất, thông suốt từ trung ương đến cấp xã.
• Đẩy mạnh Phân quyền, Phân cấp, Ủy quyền: Sửa đổi các quy định liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã.
• Tổ chức Chính quyền Địa phương Cụ thể:
  • Cấp tỉnh: Cơ bản giữ như quy định hiện hành, chỉ tăng số lượng đại biểu HĐND cấp tỉnh để phù hợp với việc sáp nhập các ĐVHC cấp tỉnh.
  • Cấp xã: Quy định về cơ cấu tổ chức của HĐND và UBND cấp xã, phường, đặc khu.
• Hiệu lực Thi hành và Giải quyết Vấn đề Phát sinh: Liên quan đến việc chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương từ ba cấp sang hai cấp (bỏ cấp huyện).

3. Lộ trình và Quy trình Thông qua Luật

• Luật có hiệu lực từ ngày 01 tháng [tháng nào không được nêu rõ].
• Quốc hội thảo luận tại tổ, sau đó thảo luận tại hội trường (ngày 14 tháng 5).
• Tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật.
• Thông qua theo quy trình rút gọn tại một kỳ họp (ngày 24 tháng 6).
• Đây là đạo luật quan trọng, chỉ sau Hiến pháp.
• Sửa đổi toàn diện luật tổ chức chính quyền địa phương để tổ chức chính quyền địa phương hai cấp theo đúng quy định của Hiến pháp.

4. Cụ thể hóa Trách nhiệm của Chính quyền Địa phương Cấp Tỉnh

• Khoản 4, Điều 11 (nội dung mới): UBND, Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành việc giải quyết những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của UBND, Chủ tịch UBND cấp xã.
• Mục đích: Tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương cấp tỉnh trong việc đảm bảo thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp xã.
• Tính linh hoạt: Xử lý các tình huống phát sinh trên thực tế khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
• Cần làm rõ:
  • "Trong trường hợp cần thiết" là trường hợp nào.
  • Khi nào việc chỉ đạo, "cầm tay chỉ việc" này kết thúc.

5. Phân cấp, Phân quyền cho Chính quyền Địa phương

• Cấp Tỉnh:
  • Ngoài các nhiệm vụ, quyền hạn hiện hành, dự thảo luật bổ sung quy định nhằm đẩy mạnh phân quyền từ trung ương cho chính quyền địa phương cấp tỉnh.
  • Đặc biệt trong việc ban hành các cơ chế chính sách, các lĩnh vực quy hoạch, tài chính, ngân sách, đầu tư của địa phương.
• Cấp Xã:
  • Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp huyện và cấp xã hiện nay.
  • Được ban hành VBQPPL để quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền và phạm vi nhiệm vụ quản lý của chính quyền địa phương cấp xã mới.

6. Cấp Xã Được Ban Hành Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật

• Đây là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm.
• Theo quy định hiện hành của Luật Ban hành VBQPPL, cấp xã không được ban hành VBQPPL.
• Cần sửa đổi Luật Ban hành VBQPPL để bổ sung thẩm quyền này cho cấp xã.
• Lý do:
  • Cấp xã được giao nhiều chức năng, nhiệm vụ của cấp huyện.
  • Các nội dung này liên quan trực tiếp đến người dân, điều hành kinh tế - xã hội thường xuyên trên địa bàn, gắn với đời sống hàng ngày.
  • Cần tạo điều kiện cho chính quyền cấp xã có đủ khả năng, phương pháp (thông qua VBQPPL) để điều hành.

7. Phân Quyền cho Cấp Tỉnh trong Các Lĩnh Vực Cụ Thể

• Cấp tỉnh được phân quyền trong việc ban hành các cơ chế chính sách, các lĩnh vực quy hoạch, tài chính, ngân sách, đầu tư của địa phương.
• Mục tiêu: Nâng cao hiệu quả quản lý, phát huy tiềm năng của địa phương.
• Cấp tỉnh được phân cấp, phân quyền cho cấp xã hoặc các cơ quan chuyên môn.
• Cấp xã không phân cấp cho cơ quan chuyên môn cấp xã.
• Vai trò điều hành của chính quyền cấp tỉnh rất lớn, đặc biệt khi nhiều tỉnh đã sáp nhập các địa phương.
• Cấp tỉnh triển khai các vấn đề vĩ mô của trung ương, chính phủ, Quốc hội xuống địa phương.
• Việc phân cấp, quyết định các vấn đề trong phạm vi nhiệm vụ của mình (trên cơ sở đồng ý của chính phủ) là phù hợp.
• Kế thừa từ luật tổ chức chính quyền địa phương hiện hành.

8. Ý kiến Thảo luận tại Tổ

• Giao mạnh nhiệm vụ, quyền hạn cho chính quyền cấp xã là hết sức cần thiết.
• Năng lực, trình độ của cấp xã chưa đồng đều, cần có cơ chế để tăng trách nhiệm của cấp tỉnh.
• Cấp tỉnh phải có biện pháp hỗ trợ cấp xã (ví dụ: cử cán bộ xuống, hướng dẫn cụ thể, trực tiếp làm).

9. Phân Cấp, Ủy Quyền cho Cấp Xã trong Các Lĩnh Vực Đặc Thù

• Chính quyền địa phương cấp tỉnh có trách nhiệm đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho chính quyền địa phương cấp xã.
• Đặc biệt trong lĩnh vực quản lý phát triển đô thị, các chính quyền địa phương đặc khu.
• Trao quyền tự chủ trong việc quyết định các vấn đề nhằm đảm bảo độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia trên các vùng biển, hải đảo.
• Đây là các quy định mới (khoản 15, Điều 16 và khoản 19, Điều 17).
• Cơ sở pháp lý để cấp tỉnh trao cho cấp cơ sở (cấp xã, phường) quyền năng để làm tốt nhiệm vụ.
• Cơ chế linh hoạt, kết hợp với quyền giám sát của HĐND, kiểm tra sau.
• Phải phù hợp với từng đối tượng được phân cấp, ủy quyền (ví dụ: khu vực đô thị, miền núi, hải đảo).

10. Kết luận

• Tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhằm tránh bỏ sót, trùng lặp nhiệm vụ, quyền hạn.
• Đảm bảo tính liên tục, thông suốt trong hoạt động của chính quyền địa phương.
• Không ảnh hưởng đến quyền lợi ích chính đáng và hoạt động bình thường của người dân, doanh nghiệp.
• Cần sự đồng lòng và nỗ lực của các bên để luật tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi thực sự hiệu quả.