Các nước châu Âu cận đại đã GIÀNH GIẬT VÀ KIỂM SOÁT ẤN ĐỘ qua thương mại như thế nào? | N.Bach

Key Concepts

• Vương triều Mugal: Triều đại Hồi giáo cai trị phần lớn Ấn Độ từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 18, nổi tiếng với các cải cách của Akbar.
• Công ty Đông Ấn (Anh, Hà Lan, Pháp): Các công ty thương mại châu Âu được thành lập để khai thác tài nguyên và thương mại ở Ấn Độ và châu Á.
• Thương mại gia vị: Nguồn lợi nhuận chính thúc đẩy sự quan tâm của châu Âu đối với Ấn Độ và Đông Nam Á.
• Chính sách bành trướng: Chiến lược mở rộng lãnh thổ và ảnh hưởng chính trị, đặc biệt được theo đuổi bởi Anh và Bồ Đào Nha.
• Hệ thống đẳng cấp: Hệ thống phân tầng xã hội truyền thống của Ấn Độ, được các thế lực châu Âu sử dụng để quản lý và bóc lột.
• Thương mại hóa nông nghiệp: Chuyển đổi từ sản xuất tự cung tự cấp sang canh tác cây trồng thương mại để xuất khẩu.

Bối cảnh Ấn Độ Thế Kỷ 16-17

• Phân tán địa chính trị: Đầu thế kỷ 16, Ấn Độ bị chia rẽ thành nhiều tiểu quốc Hindu giáo và Hồi giáo thường xuyên xung đột.
• Sự trỗi dậy của Vương triều Mugal: Babương trờ Mugal xâm chiếm Ấn Độ năm 1526, mở đầu thời kỳ cai trị của triều đại này.
• Cải cách của Akbar: Akbar thực hiện các cải cách kinh tế, chính trị, tôn giáo để củng cố vương triều Mugal, thu hút quý tộc bản địa và thúc đẩy thương mại.
• Kiểm soát các tuyến đường thương mại: Vương triều Mugal kiểm soát các tuyến đường thương mại quan trọng, biến Ấn Độ thành trung tâm kinh tế lớn.
• Cát cứ ở Trung và Nam Ấn: Vùng Trung Ấn (cao nguyên Decan) và Nam Ấn (cộng đồng người Tamin) vẫn duy trì tình trạng cát cứ, xung đột với nhau và với vương triều Mugal.
• Gánh nặng từ các chiến dịch nam tiến: Các chiến dịch mở rộng xuống phía Nam dưới thời vua Aurang Zep gây tổn thất kinh tế và nhân lực cho vương triều Mugal.
• Mâu thuẫn nội tại: Các mâu thuẫn về tôn giáo, hệ thống đẳng cấp và mối liên kết trung ương - địa phương làm suy yếu vương triều Mugal và sự đoàn kết của Ấn Độ.
• Mất đặc quyền và trở thành thuộc địa: Những yếu tố trên khiến Ấn Độ mất dần các đặc quyền kinh tế, đối ngoại, chính trị và cuối cùng trở thành thuộc địa của Anh vào năm 1858.

Quan Hệ Bang Giao Thương Mại Châu Âu - Ấn Độ

• Các đối tác chính: Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh và Pháp là các đối tác chính của Ấn Độ trong quan hệ bang giao và thương mại.
• Xu hướng bành trướng: Bồ Đào Nha và Anh có xu hướng bành trướng, dẫn đến căng thẳng với Ấn Độ.
• Tập trung vào thương mại: Hà Lan và Pháp tập trung chủ yếu vào hoạt động thương mại, có quan hệ tích cực hơn với Ấn Độ.
• Hiệp ước Tordesas (1494): Tạo điều kiện cho Bồ Đào Nha kiểm soát các hải trình đi về phía đông.
• Hành trình của Vasco de Gama (1498): Vasco de Gama tìm ra con đường biển đến Ấn Độ, mở ra kỷ nguyên giao thương giữa châu Âu và Ấn Độ.
• Thiết lập thương điểm ở Goa: Bồ Đào Nha thiết lập một thương điểm ở Goa vào đầu thế kỷ 16.
• Hợp tác và mâu thuẫn giữa Mugal và Bồ Đào Nha: Ban đầu, Mugal và Bồ Đào Nha hợp tác chống lại các thế lực Hồi giáo, nhưng sau đó mâu thuẫn do tham vọng độc quyền thương mại của Bồ Đào Nha.
• Sự xuất hiện của Công ty Đông Ấn Hà Lan: Công ty Đông Ấn Hà Lan thách thức quyền lực của Bồ Đào Nha, đặc biệt trong thương mại gia vị.
• John Higan Van Lyn Shorton: Nhà hàng hải Hà Lan, người đã chỉ ra sự bấp bênh trong tiềm lực của Bồ Đào Nha ở phương Đông.
• Chiến lược của Hà Lan: Hà Lan tập trung vào thương mại gia vị ở Đông Nam Á, coi Ấn Độ là thị trường tiêu thụ và cung cấp hàng hóa, tàu thuyền hỗ trợ.
• Bang giao Hà Lan - Mugal: Hà Lan thiết lập quan hệ bang giao tốt đẹp với triều đình Mugal, tập trung vào thương mại và không có tham vọng xâm chiếm.
• Thương điểm của Hà Lan: Các thương điểm của Hà Lan ở Ấn Độ có quy mô nhỏ hơn so với Indonesia, tương đương với Đài Loan và Nhật Bản.
• William Hawkins (1609): Chỉ huy tàu Hector, người mang thư của vua Anh James đệ nhất đến diện kiến triều đình Jahangar.
• Thomas Pro (1615): Sứ nước Anh được cử đến Ấn Độ để củng cố bang giao, được triều đình Jahangar đón tiếp.
• Thái độ tích cực của Jahangar: Vua Jahangar quan tâm đến công nghệ và hàng hóa châu Âu, tạo điều kiện cho thương nhân Anh.
• Thương điểm của Anh: Anh được phép xây dựng các thương điểm tại Surat (1613), Madras (1639) và Kakuta (1689).
• Tầm quan trọng của Ấn Độ đối với Anh: Ấn Độ là thị trường và nguồn cung hàng hóa trọng điểm đối với Anh, đặc biệt trong bối cảnh khó khăn tiếp cận thị trường Trung Quốc.
• Chiến lược của Công ty Đông Ấn Anh: Củng cố liên minh chính trị với triều đình Mugal và các tiểu quốc, chính quyền địa phương.
• Thách thức đối với Anh: Cạnh tranh với Hà Lan, xung đột với Mugal (Chiến tranh Mugan - Anh 1686-1690), và sự xuất hiện của Pháp.
• Suy yếu của Vương triều Mugal: Xung đột nội bộ và suy yếu quyền lực trung ương của vương triều Mugal tạo cơ hội cho Anh can thiệp vào chính trị Ấn Độ.
• Chiến tranh Bua (1764): Quân đội của Công ty Đông Ấn Anh đánh bại quân đội Mugal, đánh dấu sự tham gia chính trị và hiến pháp của người Anh ở Ấn Độ.
• Hiệp ước Aabad (1765): Vua Sha Lam đệ nhị phải cấp cho Công ty Đồng Ấn Anh quyền thuế ở các tỉnh Bengal, Biar và Orissa.
• Công ty Đông Ấn Pháp (1664): Thành lập bởi Hội đồng Hoàng gia Pháp của Luis 14.
• Thương điểm của Pháp: Pháp thiết lập các thương điểm ở Surat, Pony Cherry (1673) và Chandagor (168).
• Joseph Frangois Duplec: Thống đốc Pony Cherry, người tích cực tạo dựng liên minh với triều đình Mugal và các chính quyền địa phương chống lại Anh và Hà Lan.
• Xung đột quân sự Anh - Pháp: Đỉnh điểm là cuộc chiến tranh từ năm 1746 đến năm 1763, Pháp bại trận và từ bỏ tham vọng ở Nam Á.
• Chiến tranh Anh - Hà Lan: Ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của Công ty Đông Ấn Hà Lan tại Ấn Độ, quyền lực của Hà Lan giảm dần.
• Kết quả: Đến cuối thế kỷ 18, Anh thiết lập ảnh hưởng sâu rộng trên tiểu lục đệ Ấn Độ, Pháp và Hà Lan buộc phải từ bỏ cạnh tranh quyền lực.

Thương Mại Ấn - Âu

• Ấn Độ là thị trường quan trọng: Nam Á là thị trường quan trọng với các cường quốc hàng hải phương Tây.
• Hàng hóa Ấn Độ được ưa chuộng: Châu Âu thu mua đa dạng hàng hóa từ Ấn Độ, đặc biệt là gia vị và hàng dệt may.
• Gia vị: Được ưa chuộng vì hương vị và công dụng làm thuốc (ví dụ: quế tốt cho tim mạch, dạ dày, não; nhục đậu khấu chữa tiêu chảy, nôn mửa; bạch đậu khấu giảm đau ruột).
• Hàng dệt may: Hàng dệt Ấn Độ thay thế tơ lụa Trung Quốc, được nhập khẩu với số lượng lớn và dùng để trao đổi ở Indonesia.
• Các mặt hàng khác: Bông, trà, cà phê, ngựa, diêm tiêu (nguyên liệu sản xuất thuốc súng).

Những Biến Chuyển Kinh Tế Xã Hội Tại Ấn Độ

• Nông nghiệp là nền tảng: Phần lớn cư dân Ấn Độ là nông dân, cơ chế thuế của Mugal thu về đáng kể của cải từ thuế đất đai.
• Đa dạng cây trồng: Lúa mì, lúa gạo, bông, tràm...
• Nội thương phát triển: Dựa trên các sản phẩm thủ công nghiệp (tơ vải, đồ kim loại) và công nghiệp (sản xuất đường, dầu ăn, bơ, khai thác đá quý).
• Kinh tế Ấn Độ phát triển: Thế kỷ 16, kinh tế Ấn Độ phát triển trên nhiều lĩnh vực, nông nghiệp và thương mại đem lại nguồn lực lớn.
• Thương mại hóa nông nghiệp: Nhu cầu ngày càng tăng của Châu Âu khiến nông nghiệp Ấn Độ chuyển hướng sang canh tác cây trồng thương mại phục vụ xuất khẩu.
• Phụ thuộc vào thị trường châu Âu: Kinh tế Ấn Độ ngày càng phụ thuộc vào nhu cầu thu mua của các thị trường châu Âu và các thương nhân Ấn Độ chịu ảnh hưởng của các công ty Đồng Ấn.
• Suy thoái thủ công nghiệp: Sự bành trướng của các công ty châu Âu khiến chế độ thuế bản địa mang tính bóc lột, thủ công nghiệp suy thoái, đặc biệt là ngành dệt may.
• Kiểm soát thương mại bản địa: Thương mại bản địa bị chi phối và kiểm soát chặt chẽ, trở nên phụ thuộc vào thương mại châu Âu.
• Thương nhân đông đảo: Sự phát triển của thương mại Ấn Độ làm số lượng thương nhân trở nên đông đảo, kích thích phát triển các đô thị.
• Đời sống phong phú: Cư dân có thêm các tầng lớp sinh sống làm việc tại đô thị.
• Biến động xã hội: Từ nửa sau thế kỷ 17 đến thế kỷ 18, cạnh tranh giữa các nước châu Âu và sự suy yếu của chính Ấn Độ khiến xã hội Ấn Độ có nhiều biến động, dân số suy giảm do xung đột và nạn đói.
• Comproduct Class: Tầng lớp trung gian, những thương nhân bản xứ phục vụ cho lợi ích của công ty Đông Ấn, tích lũy của cải và kiểm soát thương mại.
• Phân tầng xã hội: Hệ thống đẳng cấp được người Châu Âu áp dụng cứng nhắc, dẫn đến sự phân tầng xã hội ngày càng sâu sắc.

Kết Luận

Quan hệ bang giao thương mại giữa Ấn Độ và các nước Châu Âu diễn ra với nhiều mức độ và tính chất khác nhau. Ban đầu, sự hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên, thúc đẩy thương mại và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tham vọng bành trướng của các thế lực châu Âu, đặc biệt là Anh, đã dẫn đến xung đột và sự suy yếu của Ấn Độ. Các công ty Đông Ấn, thông qua đặc quyền thương mại, chính trị và can thiệp quân sự, đã tái cấu trúc nền kinh tế Ấn Độ nhằm phục vụ lợi ích của mình, dẫn đến những biến đổi kinh tế xã hội sâu sắc và cuối cùng là sự thống trị của Anh.