Business Insights #58 | Hộ kinh doanh tự làm khó mình vì từ chối nhận chuyển khoản|LS Đào Tiến Phong

Key Concepts

• Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền: Electronic invoices generated from cash registers, directly connected to tax authorities.
• Thuế khoán: Presumptive tax, where tax authorities estimate income and levy a fixed tax amount.
• Kê khai thuế: Tax declaration based on actual revenue and expenses.
• Nghị định 70/2025: Decree 70/2025, amending Decree 123/2020 on invoices and documents.
• Hộ kinh doanh: Business households, a common business structure in Vietnam.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Small and medium-sized enterprises.
• Ưu đãi miễn giảm thuế: Tax incentives and reductions.
• Kinh tế tư nhân: Private sector economy.
• VFCA: Vietnam Financial Consultants Association.

Những Thay Đổi Quan Trọng Trong Chính Sách Thuế và Hóa Đơn Chứng Từ

• Thay đổi lớn: Luật sư Phong đánh giá đây là một cuộc đổi mới lớn, tương đương với thời kỳ đổi mới năm 1986, thay đổi triệt để và toàn diện trên mọi góc độ của xã hội.
• Nghị quyết 68 và Nghị định 70/2025: Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và Nghị định 70/2025 sửa đổi Nghị định 123/2020 về hóa đơn chứng từ. Nghị định 70 sửa đổi 40 trên tổng số 59 điều của Nghị định 123.
• Phân loại thay đổi:
  • Quy định sửa đổi bổ sung liên quan trực tiếp tới đối tượng nộp thuế.
  • Quy định về quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của các chủ thể liên quan đến việc lập, sử dụng, quản lý hóa đơn.
  • Quy định về chứng từ (khác với hóa đơn).
• Hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh: Từ 1 tháng 6, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm trong các lĩnh vực như nhà hàng, khách sạn, quán ăn, bán lẻ, trung tâm thương mại, siêu thị phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và kê khai thuế (không dùng thuế khoán). Các hóa đơn này kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong các lĩnh vực trên cũng bị điều chỉnh bởi quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Lợi Ích và Thử Thách của Thay Đổi

• Lợi ích:
  • Minh bạch: Tăng cường minh bạch trong nền kinh tế, giúp người dân dễ dàng lấy hóa đơn, kê khai thuế, giảm tình trạng phải dùng tiền mặt để mua "đồ lạc vặt" không có hóa đơn.
  • Tiện lợi: Không cần xuất hóa đơn thủ công, tiết kiệm thời gian.
  • Quản lý nhà nước: Giảm gánh nặng cho nhà nước, giúp tập trung nguồn lực vào phát triển đất nước.
• Thử thách:
  • Khó khăn ban đầu: Hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa quen với kê khai thuế, hóa đơn chứng từ rõ ràng.
  • Chi phí: Đầu tư máy tính tiền, phần mềm, kết nối với thuế. Tuy nhiên, nhiều đơn vị có chính sách hỗ trợ, đào tạo miễn phí.

Quá Trình Kê Khai và Nộp Thuế Mới

• Tập huấn và tự nghiên cứu: Cần được tập huấn, đào tạo hoặc tự nghiên cứu các quy định.
• Phần mềm hỗ trợ: Sử dụng phần mềm xuất hóa đơn điện tử, không cần làm thủ công.
• Lộ trình:
  • Từ 1 tháng 6: Áp dụng cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm.
  • Từ 1 tháng 1 năm 2026: Xóa bỏ hoàn toàn hình thức thuế khoán, chuyển qua kê khai thực tế (doanh thu và chi phí) cho hộ kinh doanh dưới 1 tỷ đồng/năm.
• Chấp nhận thay đổi: Quan trọng là không bài xích, chấp nhận sự thay đổi để được hưởng lợi ích chung.

Các Bước Thực Hiện để Đáp Ứng Lộ Trình Chuyển Đổi

• Hộ kinh doanh trên 1 tỷ đồng/năm: Thực hiện ngay lập tức.
• Hộ kinh doanh dưới 1 tỷ đồng/năm:
  • Chuẩn bị kiến thức về sử dụng máy tính tiền, phần mềm xuất hóa đơn điện tử, kết nối với thuế.
  • Theo dõi doanh thu và chi phí.
  • Có thể đăng ký chuyển sang kê khai thuế trước 1 tháng 1 năm 2026 nếu đã chuẩn bị xong.

Xử Lý Trường Hợp Hộ Kinh Doanh Không Đăng Ký Kinh Doanh

• Bắt buộc đăng ký: Phải đăng ký kinh doanh để tuân thủ quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi.
• Tránh rủi ro: Nếu không đăng ký, có thể gặp rủi ro pháp lý và không được hưởng các chính sách hỗ trợ của nhà nước.
• Đảm bảo công bằng: Đăng ký để đảm bảo sự công bằng trong xã hội, khi tất cả mọi người đều công khai minh bạch và đóng thuế.

Hình Phạt Nếu Không Triển Khai Hóa Đơn Điện Tử

• Xử phạt hành chính: Nếu vi phạm quy định về hóa đơn điện tử, có thể bị xử phạt hành chính.
• Trách nhiệm hình sự: Trường hợp trốn thuế có thể bị truy tố trách nhiệm hình sự.

Nguyên Nhân Tâm Lý Hoang Mang và Giải Pháp

• Thiếu thông tin: Thông tin đến nhanh và đột ngột, chưa đủ thời gian để tìm hiểu kỹ.
• Sợ bị phạt: Lo lắng về việc không làm kịp, không biết làm sao với hàng hóa đã nhập từ trước.
• Giải pháp:
  • Nhà nước hỗ trợ, khuyến khích, động viên, chưa xử phạt.
  • Cập nhật thông tin đầy đủ, hiểu rõ lợi ích của chính sách.

Đối Phó Bằng Cách Từ Chối Chuyển Khoản và Chỉ Nhận Tiền Mặt

• Sai về mặt pháp lý: Đây là hành vi trốn thuế.
• Giảm sức cạnh tranh: Khách hàng không thoải mái và có thể không quay lại.
• Đồng phạm: Có thể bị coi là đồng phạm tội trốn thuế.

Hợp Thức Hóa Chi Phí Đầu Vào Khi Nhập Hàng Từ Hộ Kinh Doanh/Nông Dân Không Xuất Hóa Đơn

• Khó khăn thực tế: Đây là khó khăn thực tế trong giai đoạn giao thời.
• Yêu cầu đơn vị cung cấp: Yêu cầu đơn vị cung cấp nhanh chóng xuất hóa đơn.
• Bản kê thu mua: Đối với hộ nông dân, cơ quan thuế có cơ chế bản kê thu mua để chứng minh chi phí thực tế và hợp pháp.

Giải Pháp Cho Vấn Đề Chi Phí và Thiếu Kiến Thức Kế Toán

• Chính phủ chỉ đạo: Chính phủ đang chỉ đạo tìm biện pháp đơn giản hóa yêu cầu về kế toán đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Tự tìm hiểu và thuê dịch vụ:
  • Tự tìm hiểu, học hỏi.
  • Thuê đơn vị kế toán (chi phí không quá cao).
• Đơn giản hóa: Mục tiêu là hộ kinh doanh có thể tự theo dõi doanh thu, chi phí một cách đơn giản.

Ảnh Hưởng Của Kê Khai Đầy Đủ Đến Việc Tiếp Cận Nguồn Vốn Vay

• Dễ vay vốn hơn: Kê khai rõ ràng, minh bạch giúp chứng minh khả năng tài chính, khả năng trả nợ, dễ tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng, quỹ, chính sách hỗ trợ của nhà nước.
• Tăng dòng vốn lưu động: Giúp hoạt động kinh doanh dễ dàng hơn, tăng lợi nhuận.

Thay Đổi Tư Duy và Cách Vận Hành Mô Hình Kinh Doanh

• Tư duy cởi mở: Hiểu rằng nhà nước muốn người dân giàu có và phát triển, chính sách là để minh bạch và chuẩn hóa.
• Chấp nhận thay đổi: Chấp nhận rủi ro với những cái mới, nhìn vào bức tranh chung tổng thể công bằng.

Điểm Đặc Sắc Trong Nghị Định 70

• Rút thăm trúng thưởng: Nghị định 70 cho phép sử dụng thông tin hóa đơn điện tử để tạo chương trình khách hàng thân thiết, rút thăm trúng thưởng (giống như ở Đài Loan). Bộ Tài chính có thể sử dụng thông tin để trao thưởng, khuyến khích người dân lấy hóa đơn.

Có Nên Chuyển Đổi Sang Hình Thức Công Ty TNHH/Cổ Phần?

• Nên chuyển đổi: Khi hộ kinh doanh có hoạt động nhiều, doanh thu lớn, có nhiều lao động nên chuyển lên công ty.
• Lợi ích:
  • Tính chất trách nhiệm hữu hạn (chỉ chịu trách nhiệm trong số vốn bỏ vào kinh doanh).
  • Sự chuyên nghiệp trong mắt đối tác.
  • Bảo vệ tốt hơn.
  • "Lá chắn" về pháp lý.

Thời Điểm Chính Muồi Để Chuyển Đổi

• Nhà nước gợi ý: Khi hộ kinh doanh có hoạt động nhiều, doanh thu lớn, có nhiều lao động.
• Bảo vệ mình tốt hơn: Lên công ty không phải để đối phó mà để bảo vệ mình tốt hơn.

Cân Nhắc Khi Chuyển Đổi Sang Hình Thức Doanh Nghiệp

• Lựa chọn loại hình doanh nghiệp:
  • Công ty TNHH một thành viên.
  • Công ty TNHH hai thành viên trở lên.
  • Công ty cổ phần.
• Tùy thuộc vào mong muốn, tầm nhìn tương lai:
  • Nếu chỉ muốn rạch ròi về tài sản, tuân thủ luật pháp tốt hơn: Chọn Công ty TNHH.
  • Nếu muốn phát triển thành chuỗi, gọi vốn, IPO: Chọn Công ty cổ phần.

Chính Sách Hỗ Trợ Tư Vấn Pháp Lý Miễn Phí

• Nhà nước hỗ trợ: Nhà nước có chính sách hỗ trợ tư vấn pháp lý miễn phí cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp về thuế, pháp lý, đường lối kinh doanh.

Tâm Lý E Ngại Khi Chuyển Đổi Lên Doanh NghiỆP

• Lo lắng về thuế: Sợ bị phạt thuế, không biết làm sao.
• Giải pháp:
  • Thuê đơn vị dịch vụ kế toán (chi phí rẻ hơn thuê kế toán nội bộ).
  • Tập trung vào kinh doanh, không cần trở thành chuyên gia thuế.

Kiến Thức Cần Nắm Chắc Để Chuyển Đổi Lên Doanh NghiỆP

• Quy định pháp luật về thuế:
  • Thuế thu nhập cá nhân.
  • Thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Quy định về hóa đơn chứng từ.
  • Quy định quản lý thuế.
• Kỹ năng quản trị doanh nghiệp:
  • Học và bổ sung kiến thức về quản trị.
  • Thay đổi tư duy (không để ngoài sổ sách, làm cho báo cáo tài chính có lợi nhuận).

Lời Khuyên Chung

• Chấp nhận cái mới, chấp nhận sự thay đổi: Đừng bài xích sự thay đổi, chấp nhận để tiến lên.
• Mục đích chung: Phát triển kinh tế, con người, xã hội, sự công bằng xã hội.
• Ví dụ về sự công bằng: So sánh giữa hàng chính ngạch và hàng tiểu ngạch trước và sau khi có chính sách mới.

Synthesis/Conclusion

The Vietnamese government's new tax and invoice policies, particularly Decree 70/2025, represent a significant shift towards greater transparency and standardization in the economy. While these changes present challenges for business households, especially smaller ones, they also offer substantial benefits, including increased access to financing and a more level playing field. The key to successful adaptation lies in embracing these changes, seeking out available resources and training, and understanding the long-term advantages of operating within a more transparent and regulated environment. For business households considering transitioning to a limited liability company or joint-stock company, it is crucial to carefully assess their business goals and choose the appropriate structure to support their future growth. Ultimately, these reforms aim to create a more equitable and sustainable business environment for all participants in the Vietnamese economy.