10 sự kiện quốc tế nổi bật trong năm 2025 | VTV24

Năm 2025: Biến Động và Định Hình Lại Trật Tự Thế Giới

Key Concepts:

• Chiến tranh thuế quan Mỹ - Trung: Cuộc xung đột thương mại leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc.
• Xung đột Nga - Ukraina: Nỗ lực ngoại giao và các kế hoạch hòa bình tiềm năng.
• Xung đột Trung Đông: Sự leo thang giữa Israel và Iran, tình hình Gaza.
• Thay đổi Chiến lược An ninh của Mỹ: Chuyển trọng tâm sang Tây bán cầu và Ấn Độ - Thái Bình Dương.
• Sự trỗi dậy của BRICS: Liên minh Nga, Trung Quốc và Ấn Độ như một đối trọng toàn cầu.
• Xung đột biên giới Thái Lan - Campuchia: Bùng phát xung đột và nỗ lực hòa giải của ASEAN.
• Cách mạng Trí tuệ Nhân tạo (AI): Tác động kinh tế, xã hội và các thách thức liên quan.
• An ninh mạng: Các chiến dịch chống tội phạm mạng và Công ước Hà Nội.
• Biến đổi khí hậu và thiên tai: Các hiện tượng thời tiết cực đoan và ứng phó.
• Năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo: Sự phát triển và vai trò của các nguồn năng lượng này.

---

1. Cuộc Chiến Thương Mại Mỹ - Trung và Tác Động Toàn Cầu

Năm 2025 chứng kiến sự leo thang mạnh mẽ trong cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố áp thuế nhập khẩu đối ứng với hàng hóa từ 180 đối tác kinh tế, dẫn đến việc Mỹ áp mức thuế 145% đối với hàng hóa Trung Quốc. Đáp trả, Bắc Kinh đã thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm. Các biện pháp này gây ra biến động mạnh trên thị trường dầu thô, chứng khoán và đẩy giá vàng lên mức cao lịch sử. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2025 dự kiến chỉ đạt 3,2%. Các quốc gia đã phản ứng bằng cách thúc đẩy đàm phán thương mại với Mỹ, tăng đầu tư vào Mỹ, và tái sắp xếp chuỗi cung ứng để giảm thiểu tác động tiêu cực.

2. Nỗ Lực Ngoại Giao Giải Quyết Xung Đột Nga - Ukraina

Cuộc xung đột Nga - Ukraina tiếp tục diễn ra với tình hình giằng co cả trên chiến trường và trong đàm phán. Mỹ đã tiến hành các nỗ lực ngoại giao độc lập với châu Âu để tìm kiếm giải pháp hòa bình. Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin tại Alaska đánh dấu sự thay đổi trong quan hệ Mỹ - Nga. Ban đầu, Mỹ công bố kế hoạch hòa bình 28 điểm, nhưng không giải quyết được bất đồng về lãnh thổ. Tuy nhiên, các cuộc điện đàm và gặp gỡ sau đó với kế hoạch hòa bình 20 điểm đã mang lại tiến triển, mở ra hy vọng về hòa bình sau gần 4 năm xung đột.

3. Leo Thang Xung Đột Tại Trung Đông

Trung Đông trải qua một trong những giai đoạn xung đột lớn nhất trong nhiều năm. Israel đã khởi động chiến dịch "Sư tử vươn mình" tấn công các cơ sở hạt nhân và quân sự của Iran, dẫn đến 12 ngày đêm giao tranh. Mỹ đã triển khai máy bay ném bom tàng hình B2 và tên lửa hành trình Tomahawk để tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran. Một lệnh ngừng bắn đã được đạt được giữa Israel và Iran, nhưng chiến sự vẫn tiếp tục lan rộng. Tại Gaza, Israel và Hamas đạt được thỏa thuận ngừng bắn, nhưng tình hình vẫn còn mong manh.

4. Thay Đổi Chiến Lược An Ninh Quốc Gia của Mỹ

Chính quyền Tổng thống Trump đã công bố chiến lược an ninh quốc gia mới, đánh dấu sự chuyển hướng đáng kể trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Chiến lược này tập trung nguồn lực vào Tây bán cầu và khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, giảm tầm quan trọng của châu Âu và Trung Đông, Châu Phi. Trung Quốc được coi là một thách thức kinh tế tiềm năng hơn là đối thủ chiến lược, và chiến lược không đề cập đến Nga như một mối đe dọa trực tiếp, mà tập trung vào việc chấm dứt mở rộng NATO. Khẩu hiệu "Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại" đã trở thành chính sách, thể hiện sự chuyển đổi từ vai trò gánh vác toàn cầu sang ưu tiên lợi ích quốc gia.

5. Sự Trỗi Dậy của BRICS và Liên Minh Á - Âu

Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực, Nga, Trung Quốc và Ấn Độ đã xích lại gần nhau, góp phần vào sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhóm BRICS như một đối trọng toàn cầu. Sự xuất hiện của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên cạnh Tổng thống Vladimir Putin tại lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng Phát xít đã thể hiện thông điệp chiến lược. Trung Quốc tiếp tục là đối tác số một của Nga, và các cuộc gặp gỡ giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình đã đánh dấu sự cải thiện trong quan hệ giữa hai nước. Ba cường quốc này đã đẩy mạnh các dự án hình thành trục năng lượng Á - Âu và thanh toán bằng nội tệ để giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la.

6. Xung Đột Biên Giới Thái Lan - Campuchia và Vai Trò của ASEAN

Xung đột biên giới giữa Thái Lan và Campuchia đã bùng phát, gây ra thương vong và khiến hơn nửa triệu người phải sơ tán. Mặc dù đã có thỏa thuận hòa bình được ký kết với sự trung gian của ASEAN, nhưng tình hình vẫn còn bất ổn. Đồng thời, việc Timor-Leste trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN là một tín hiệu tích cực, khẳng định quyết tâm củng cố đoàn kết nội khối và mở rộng hợp tác.

7. Tác Động và Thách Thức của Trí Tuệ Nhân Tạo (AI)

Năm 2025, AI đã trở thành một hạ tầng quan trọng, thay đổi cấu trúc của các nền kinh tế. Tuy nhiên, cũng xuất hiện những mặt trái của AI, như các tập đoàn công nghệ đầu tư khổng lồ vào AI gây quan ngại về an ninh năng lượng và tài nguyên nước. AI là nguyên nhân của làn sóng sa thải toàn cầu, với hơn 1,2 triệu việc làm bị thay thế, và các công cụ AI bị lợi dụng cho các hoạt động phạm tội. Gần 40 quốc gia, bao gồm Việt Nam, đã ban hành luật liên quan đến AI, khởi đầu kỷ nguyên quản trị AI toàn cầu. Các robot hình người cũng bắt đầu tham gia vào lực lượng lao động.

8. Chiến Lược Chống Tội Phạm Mạng và Công Ước Hà Nội

Các chế độ toàn cầu đã tăng cường đấu tranh chống tội phạm mạng, xóa sổ hàng chục nghìn hệ thống hạ tầng độc hại. Tại Đông Nam Á, nhiều quốc gia đã mở các chiến dịch truy quét quy mô lớn để giải cứu nạn nhân khỏi các trung tâm lừa đảo xuyên biên giới. Việc nhiều nước ký Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng là một dấu mốc lịch sử, góp phần kiến tạo trật tự pháp lý toàn cầu về an ninh mạng.

9. Biến Đổi Khí Hậu và Thiên Tai Cực Đoan

Năm 2025 chứng kiến nhiều thiên tai cực đoan, bao gồm siêu bão, lũ lụt, hạn hán và nắng nóng lịch sử. Hàng nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người phải sơ tán do mưa lớn nhấn chìm nhiều khu vực ở Philippines, Indonesia, Việt Nam, Thái Lan và Sri Lanka. Các chính phủ phải đối mặt với thách thức chưa từng có trong việc tăng cường quản trị thiên tai, phòng tránh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

10. Sự Trở Lại của Năng Lượng Hạt Nhân và Năng Lượng Tái Tạo

Năng lượng hạt nhân đã quay trở lại trên bàn cờ năng lượng của nhiều quốc gia, được coi là một phần của khái niệm "cacbon thấp ổn định". Nhu cầu điện trong kỷ nguyên số và AI đã thúc đẩy việc xây dựng các lò phản ứng mới. Đồng thời, năng lượng tái tạo đã đạt được những bước phát triển lịch sử, với sản lượng điện tái tạo toàn cầu lần đầu tiên vượt qua điện than trong nửa đầu năm.

Kết luận:

Năm 2025 là một năm đầy biến động, đánh dấu sự thay đổi sâu sắc trong trật tự thế giới. Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, xung đột Nga - Ukraina, sự trỗi dậy của BRICS, và những thách thức do AI và biến đổi khí hậu đặt ra đã định hình lại bối cảnh quốc tế. Các quốc gia cần phải thích ứng linh hoạt và đầu tư vào nội lực để duy trì vị thế trong trật tự mới đang hình thành.